Γράφει η Ελπίδα Κοντομάρου, Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια, MSc Ψυχική Υγεία Εφήβων Γνωσιακή – Συμπεριφορική Προσέγγιση (CBT)
Ο έρωτας σπάνια αφορά μόνο τον άλλον άνθρωπο. Όσο κι αν τον βιώνουμε ως συνάντηση και έλξη, στην πραγματικότητα λειτουργεί συχνά σαν καθρέφτης. Μέσα από τον έρωτα, ερχόμαστε σε επαφή με πλευρές του εαυτού μας που ίσως δεν γνωρίζαμε ή αποφεύγαμε να δούμε. Η σύγχρονη ψυχολογία των σχέσεων επισημαίνει ότι οι στενές συναισθηματικές συνδέσεις ενεργοποιούν βαθιές ανάγκες και εσωτερικά μοτίβα, συχνά ασυνείδητα (Finkel, Simpson & Eastwick, 2017).
Οι άνθρωποι που ερωτευόμαστε δεν είναι τυχαίοι. Μας αγγίζουν σε σημεία ευαίσθητα, σε ανάγκες για ασφάλεια, αποδοχή και επιβεβαίωση. Ο έρωτας μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε ζωντανοί και επιθυμητοί, αλλά ταυτόχρονα να φέρει στην επιφάνεια φόβους, ανασφάλειες και παλιά τραύματα. Σύμφωνα με τη θεωρία της προσκόλλησης, ο τρόπος που ερωτευόμαστε και δεσμευόμαστε συνδέεται άμεσα με τις πρώιμες εμπειρίες σχέσεων και τον τρόπο που μάθαμε να σχετιζόμαστε συναισθηματικά (Mikulincer & Shaver, 2016).
Στην αρχή του έρωτα, συχνά προβάλλουμε στον άλλον όσα έχουμε ανάγκη να δούμε. Τον εξιδανικεύουμε και του αποδίδουμε χαρακτηριστικά που ταιριάζουν στις εσωτερικές μας προσδοκίες. Αυτή η διαδικασία δεν είναι ένδειξη αυταπάτης, αλλά μέρος της ανθρώπινης ανάγκης για σύνδεση. Η έρευνα δείχνει ότι η εξιδανίκευση λειτουργεί ως μηχανισμός που ενισχύει το συναίσθημα, ιδιαίτερα όταν η σχέση δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί στην καθημερινότητα (Finkel et al., 2017).
Καθώς ο έρωτας προχωρά ή δοκιμάζεται, ο καθρέφτης γίνεται πιο καθαρός. Οι συγκρούσεις, οι αποστάσεις και οι απογοητεύσεις δεν δείχνουν μόνο τι δεν λειτουργεί στη σχέση, αλλά και τι ενεργοποιείται μέσα μας. Ποια μοτίβα επαναλαμβάνουμε; Πού φοβόμαστε να εκτεθούμε; Ο τρόπος που αγαπάμε αποκαλύπτει συχνά τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τον ίδιο μας τον εαυτό. Μελέτες δείχνουν ότι οι ερωτικές σχέσεις λειτουργούν ως βασικό πεδίο αυτορρύθμισης και αυτογνωσίας (Girme, Overall & Faingataa, 2014).
Ο έρωτας μπορεί να φέρει στην επιφάνεια τον φόβο της εγκατάλειψης, την ανάγκη για έλεγχο ή την αμφιβολία για την αξία μας. Ταυτόχρονα, μπορεί να μας δείξει τη δυνατότητά μας για τρυφερότητα, φροντίδα και ουσιαστική σύνδεση. Σύμφωνα με τον Rogers, οι αυθεντικές σχέσεις αποτελούν βασικό πλαίσιο προσωπικής ανάπτυξης, καθώς μας επιτρέπουν να δούμε τον εαυτό μας μέσα από τη ματιά του άλλου (Rogers, 1961).
Ακόμη και όταν ένας έρωτας τελειώνει ή δεν ολοκληρώνεται, ο καθρέφτης παραμένει. Αυτό που πονά δεν είναι πάντα ο άλλος άνθρωπος, αλλά όσα ενεργοποιήθηκαν μέσα μας. Η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι οι ερωτικές απώλειες συχνά συνδέονται με ανεκπλήρωτες ανάγκες και εσωτερικές προσδοκίες που ζητούν αναγνώριση (Baumeister, Wotman & Stillwell, 1993).
Ο έρωτας ως καθρέφτης δεν έρχεται για να μας κρίνει, αλλά για να μας αποκαλύψει. Να μας δείξει πού βρισκόμαστε συναισθηματικά, τι έχουμε ανάγκη και τι μπορούμε να εξελίξουμε. Όσο περισσότερο τον αντιμετωπίζουμε ως εμπειρία αυτογνωσίας και όχι μόνο ως συναίσθημα, τόσο λιγότερο μας εγκλωβίζει και τόσο περισσότερο μας βοηθά να κατανοήσουμε τον εαυτό μας.
Ο έρωτας δεν μας αποκαλύπτει μόνο τον άλλον. Μας αποκαλύπτει εμάς. Στις σιωπές του, στις προσδοκίες του και στις απουσίες του, μαθαίνουμε πού φοβόμαστε, πού αντέχουμε και πού λαχταράμε. Κι όταν αυτό γίνει συνειδητό, ο έρωτας δεν τελειώνει με απώλεια, αλλά με μια βαθύτερη επιστροφή στον εαυτό μας.
