Η νέα Στρατηγική για την περίοδο 2027-2032 θέτει ένα κοινό πλαίσιο δράσης με στόχο τη διασφάλιση της πλήρους απόλαυσης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα.
Η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης υιοθέτησε την πρώτη Στρατηγική του Οργανισμού για τα Ίσα Δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων, η οποία προσφέρει ένα δομημένο πλαίσιο για την εφαρμογή των υφιστάμενων δεσμεύσεων στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με σκοπό την προώθηση της ισότητας και την πρόληψη των διακρίσεων και της βίας.
Σαράντα πέντε χρόνια μετά την ιστορική απόφαση του ΕΔΔΑ: ένα νέο βήμα για την αξιοπρέπεια και την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων
Η νέα Στρατηγική υιοθετείται 45 χρόνια μετά την πρώτη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) που αφορούσε τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων, στην υπόθεση Dudgeon κατά Ηνωμένου Βασιλείου το 1981. Έκτοτε, η νομολογία του Δικαστηρίου, οι συστάσεις της Επιτροπής Υπουργών, τα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας (ECRI) και το έργο των λοιπών μηχανισμών παρακολούθησης του Συμβουλίου της Ευρώπης έχουν διαμορφώσει ένα ουσιαστικό πλαίσιο προστασίας των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων. Η νέα Στρατηγική συγκεντρώνει αυτό το θεσμικό κεκτημένο και εστιάζει στην αποτελεσματική και συνεπή εφαρμογή του.
Ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης, Alain Berset, δήλωσε:
«Η υιοθέτηση της Στρατηγικής δεν σηματοδοτεί την αρχή της δέσμευσής μας για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων. Σηματοδοτεί ένα νέο στάδιο αυτής της δέσμευσης, παρέχοντας ένα πλαίσιο δράσης που βασίζεται στα πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης και στις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη του.»
Παρότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στα κράτη μέλη, η Στρατηγική επισημαίνει ότι η πρόοδος αυτή παραμένει άνιση. Οι διακρίσεις, η βία, η ρητορική μίσους και τα εγκλήματα μίσους εξακολουθούν να υφίστανται. Παράλληλα, πολωτικές αφηγήσεις και εκστρατείες παραπληροφόρησης στοχοποιούν ολοένα και περισσότερο τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα, ενώ οι ψηφιακές τεχνολογίες και η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να ενισχύουν αυτούς τους κινδύνους, αναπαράγοντας προκαταλήψεις, διευκολύνοντας παρεμβατικές πρακτικές παρακολούθησης, επιτρέποντας μορφές τεχνολογικά υποβοηθούμενης βίας και επιταχύνοντας τη διάδοση επιβλαβούς περιεχομένου.
Η Στρατηγική προτείνει δράσεις σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, η εκπαίδευση, η απασχόληση, η υγεία, οι δημόσιες υπηρεσίες, η κοινωνία των πολιτών, καθώς και οι ψηφιακές τεχνολογίες και η τεχνητή νοημοσύνη.
Όπως υπογράμμισε ο Γενικός Γραμματέας:
«Το Συμβούλιο της Ευρώπης ιδρύθηκε πάνω στην πεποίθηση ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα ανήκουν σε όλους. Η Στρατηγική αυτή συμβάλλει στο να γίνει αυτή η αρχή πραγματικότητα. Δεν μπορεί να υπάρξει καμία εξαίρεση ως προς τη συμπερίληψη.»
Βασικές προτεραιότητες δράσης:
- Αναγνώριση, προστασία,
- πρόληψη της βίας και
- αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης
Η Στρατηγική θέτει τέσσερις βασικές προτεραιότητες:
- Την αναγνώριση των ίσων δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων και την προώθηση μιας κουλτούρας σεβασμού και συμπερίληψης, με στόχο την αντιμετώπιση του στιγματισμού.
- Την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και της χειραγώγησης πληροφοριών που αφορούν τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα, προς υπεράσπιση της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου.
- Την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας και του μίσους κατά των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων.
- Τη δημιουργία, διασφάλιση και ενίσχυση αποτελεσματικών νομικών, θεσμικών και κανονιστικών πλαισίων προστασίας.
Σε εθνικό επίπεδο, τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή της Στρατηγικής, ενώ το Συμβούλιο της Ευρώπης θα τα υποστηρίζει μέσω της θέσπισης προτύπων, της παρακολούθησης και της συνεργασίας.
Η επίσημη παρουσίαση της Στρατηγικής θα πραγματοποιηθεί στις 26 Ιανουαρίου 2027, στο πλαίσιο εκδήλωσης που θα διοργανωθεί υπό την Προεδρία του Μαυροβουνίου στην Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Νέα έκθεση: Η ρητορική μίσους κατά των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων βλάπτει τη δημοκρατία
Η σημασία των προτεραιοτήτων της νέας Στρατηγικής αναδεικνύεται και από τα ευρήματα της νέας έκθεσης που δημοσιεύθηκε σήμερα. Η έκθεση εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές χώρες προλαμβάνουν και αντιμετωπίζουν τη ρητορική μίσους που βασίζεται στον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα φύλου, την έκφραση φύλου και τα χαρακτηριστικά φύλου (SOGIESC), καθώς και τις δυνατότητες ενίσχυσης των σχετικών πολιτικών.
Η αυξανόμενη εχθρότητα προς τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα και η οργανωμένη αντίθεση στην ισότητα εντείνονται από την παραπληροφόρηση και τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία μπορούν να αυξήσουν την εμβέλεια της ρητορικής μίσους. Οι επιπτώσεις είναι σοβαρές, καθώς προκαλούν φόβο, άγχος, κατάθλιψη και απομάκρυνση από τη δημόσια ζωή, αποδυναμώνουν την κοινωνική συνοχή και συμβάλλουν στη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών.
Ανισότητες στη νομική προστασία
Σύμφωνα με την έκθεση:
Όπως υπογράμμισε ο Γενικός Γραμματέας:
- 35 κράτη μέλη καλύπτουν ρητά τον σεξουαλικό προσανατολισμό στις διατάξεις περί ποινικοποίησης της ρητορικής μίσους.
- 18 κράτη μέλη καλύπτουν την ταυτότητα φύλου.
- 6 κράτη μέλη καλύπτουν την έκφραση φύλου. 6 κράτη μέλη καλύπτουν τα χαρακτηριστικά φύλου.
Μόνο τρία κράτη μέλη, το Βέλγιο, η Δανία και η Μάλτα, περιλαμβάνουν ρητά και τις τέσσερις κατηγορίες SOGIESC στη νομοθεσία τους.
Ωστόσο, η έκθεση επισημαίνει ότι η νομοθεσία από μόνη της δεν αρκεί για να εξασφαλίσει ουσιαστική προστασία. Η δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς, ο φόβος δευτερογενούς θυματοποίησης και η απροθυμία αποκάλυψης του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου οδηγούν σε σημαντική υποκαταγραφή των περιστατικών. Επιπλέον, σε πολλές χώρες η απουσία αναλυτικών δεδομένων έχει ως αποτέλεσμα τα περιστατικά που σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά SOGIESC να ενσωματώνονται σε γενικότερες στατιστικές, με αποτέλεσμα να χάνεται η διάσταση του μίσους που τα συνοδεύει.
Παράλληλα, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών συχνά παρέχουν υπηρεσίες καταγραφής, παρακολούθησης και υποστήριξης θυμάτων, οι οποίες δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη από τα δημόσια συστήματα.
Συστάσεις για ισχυρότερη αντιμετώπιση της αντι-ΛΟΑΤΚΙ ρητορικής μίσους
Η έκθεση καλεί τα κράτη μέλη να γεφυρώσουν το διαρκές χάσμα μεταξύ των νομικών δεσμεύσεων και της αποτελεσματικής προστασίας, προτείνοντας, μεταξύ άλλων:
- Την υιοθέτηση ολιστικών κυβερνητικών πλαισίων πρόληψης με συντονισμένη δράση όλων των δημόσιων αρχών.
- Την καθιέρωση μηχανισμών λογοδοσίας για δημόσιους λειτουργούς και αιρετούς αξιωματούχους.
- Την εφαρμογή παρεμβάσεων στα σχολεία με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων, για την αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους, του εκφοβισμού και της παραπληροφόρησης.
- Τη ρητή κάλυψη όλων των κατηγοριών SOGIESC στις εθνικές νομοθεσίες για τη ρητορική μίσους.
- Τη βελτίωση της καταγραφής περιστατικών και τη διενέργεια ερευνών θυματοποίησης.
- Την ενίσχυση εξειδικευμένων αστυνομικών και εισαγγελικών δομών.
- Τη διασφάλιση βιώσιμης χρηματοδότησης των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που παρέχουν ουσιαστική υποστήριξη σε άτομα που στοχοποιούνται από τη ρητορική μίσους.
- Την ευρύτερη αξιοποίηση αξιόπιστων φορέων αναφοράς παράνομου διαδικτυακού περιεχομένου (trusted flaggers), κατάλληλα εκπαιδευμένων συντονιστών περιεχομένου και ειδικών κατευθύνσεων για την αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους που παράγεται μέσω τεχνητής νοημοσύνης.
Διαβάστε περισσότερα για το έργο του Συμβουλίου της Ευρώπης στον τομέα της ισότητας και της συμπερίληψης.
Διαβάστε ολόκληρη τη Στρατηγική για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων.
Διαβάστε την πλήρη έκθεση για τη ρητορική μίσους.
Πηγή: Συμβούλιο της Ευρώπης
