Χρειάστηκαν 13 χρόνια για να αναθεωρήσει η Μαρίν Λεπέν τη στάση της απέναντι στον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών. Η Γαλλίδα πολιτικός, που το 2013 υποστήριζε την κατάργηση της σχετικής νομοθεσίας, δηλώνει πλέον ότι έχει αλλάξει γνώμη, παραδεχόμενη ότι οι φόβοι στους οποίους είχε στηρίξει την αντίθεσή της δεν επιβεβαιώθηκαν. Η αλλαγή αυτή, ωστόσο, δεν σβήνει το γεγονός ότι επί χρόνια υποστήριζε μια πολιτική θέση που θα στερούσε από τα ομόφυλα ζευγάρια ένα θεμελιώδες δικαίωμα ισότιμης μεταχείρισης.
«Άλλαξα ξεκάθαρα γνώμη». Με αυτή τη φράση η Μαρίν Λεπέν επιχείρησε να κλείσει ένα πολιτικό κεφάλαιο που συνδέθηκε με την αντίθεσή της στην ισότητα στον γάμο.
Η επικεφαλής των βουλευτών του Εθνικού Συναγερμού (RN) αναγνώρισε δημόσια ότι δεν υποστηρίζει πλέον την κατάργηση του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών στη Γαλλία, εγκαταλείποντας μια θέση που είχε υπερασπιστεί όταν η χώρα νομιμοποίησε τον γάμο για όλους το 2013.
Η δήλωσή της αποτελεί σημαντική πολιτική μετατόπιση. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει ένα ουσιαστικό ερώτημα: τι σημαίνει να παραδέχεται ένας πολιτικός ότι οι φόβοι του ήταν αβάσιμοι, όταν αυτοί οι φόβοι είχαν χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα για τον περιορισμό των δικαιωμάτων μιας ολόκληρης κοινωνικής ομάδας;
Από την προσπάθεια κατάργησης ενός δικαιώματος στο «άλλαξα γνώμη»
Η παραδοχή έγινε κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο γαλλικό κοινοβουλευτικό τηλεοπτικό κανάλι LCP, όταν ο 15χρονος Νοά, μαθητής από το Μπορντό, υπενθύμισε στη Λεπέν ότι το 2013 είχε δεσμευθεί να καταργήσει τη νομοθεσία που επέτρεπε τον γάμο μεταξύ προσώπων του ίδιου φύλου.
Η απάντησή της ήταν κατηγορηματική: «Όχι, ξεκάθαρα έχω αλλάξει γνώμη».
Η Λεπέν εξήγησε ότι η προηγούμενη αντίθεσή της βασιζόταν, μεταξύ άλλων, στον φόβο ότι η αναγνώριση του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών θα άνοιγε τον δρόμο για τη νομιμοποίηση της παρένθετης μητρότητας.
Έναν φόβο που, όπως αναγνώρισε η ίδια, δεν επιβεβαίωσε η πραγματικότητα.
«Μέχρι στιγμής, ο γάμος για όλους δεν έχει οδηγήσει σε αυτή την πρόσβαση στην παρένθετη μητρότητα», δήλωσε.
Η παραδοχή αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Ένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούσε για να αντιταχθεί στην αναγνώριση ενός δικαιώματος αποδείχθηκε, σύμφωνα με τη δική της πλέον εκτίμηση, αβάσιμο.
Και αυτό δεν είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια.
Τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα δεν είναι ένα θεωρητικό πολιτικό πείραμα
Για τα ομόφυλα ζευγάρια, η αναγνώριση του γάμου δεν αποτελεί μια αφηρημένη πολιτική συζήτηση. Αφορά πραγματικούς ανθρώπους, οικογένειες και σχέσεις που διεκδικούν ίση νομική προστασία και αναγνώριση.
Η παλαιότερη θέση της Λεπέν δεν περιοριζόταν σε μια προσωπική διαφωνία με τον θεσμό του γάμου. Αφορούσε την κατάργηση μιας νομοθεσίας που είχε ήδη αναγνωρίσει στα ομόφυλα ζευγάρια το δικαίωμα να παντρεύονται.
Με άλλα λόγια, η πολιτική που υποστήριζε θα οδηγούσε σε υποχώρηση της νομικής ισότητας για τα ομόφυλα ζευγάρια.
Η σημερινή αλλαγή στάσης είναι σημαντική, αλλά δεν αναιρεί την πολιτική βαρύτητα εκείνης της επιλογής.
Η αναγνώριση ότι ένας φόβος δεν επιβεβαιώθηκε είναι διαφορετική από την αναγνώριση των συνεπειών που μπορεί να έχει η αμφισβήτηση των δικαιωμάτων μιας κοινωνικής ομάδας.
Και αυτή είναι μια διάκριση που αξίζει να παραμείνει στο επίκεντρο της συζήτησης.
Δεκατρία χρόνια μετά, μια αναθεώρηση που γεννά ερωτήματα
Το 2013, όταν η Γαλλία θεσμοθέτησε τον γάμο για όλους, η αλλαγή αποτέλεσε μια σημαντική κατάκτηση για τη νομική ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων.
Ο Εθνικός Συναγερμός, στον οποίο ηγείται πολιτικά η Μαρίν Λεπέν, είχε αντιταχθεί έντονα στη νομοθεσία.
Σήμερα, 13 χρόνια αργότερα, η Λεπέν αναγνωρίζει ότι δεν συμμερίζεται πλέον την προηγούμενη θέση της.
Η αναθεώρηση αυτή μπορεί να καταγραφεί ως μια ουσιαστική αλλαγή. Δεν συνεπάγεται, ωστόσο, ότι η ίδια έχει υιοθετήσει συνολικά μια πολιτική ατζέντα υπέρ των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων.
Εξακολουθεί, άλλωστε, να αντιτίθεται στην παρένθετη μητρότητα, ενώ δεν παρουσίασε στη συγκεκριμένη συνέντευξη μια συνολική νέα πολιτική για την ισότητα και την καταπολέμηση των διακρίσεων. Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο ότι η Λεπέν άλλαξε γνώμη, αλλά και τι σημαίνει αυτή η αλλαγή στην πράξη.
Θα περιοριστεί σε μια δημόσια δήλωση ή θα αποτυπωθεί και στις μελλοντικές πολιτικές θέσεις του κόμματός της;
Μια αλλαγή στάσης λίγο πριν από τις προεδρικές εκλογές
Η χρονική συγκυρία δεν περνά απαρατήρητη.
Η Γαλλία οδεύει προς τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου του 2027 και η δημόσια αναθεώρηση της Λεπέν έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με την προσπάθεια του Εθνικού Συναγερμού να απευθυνθεί σε ευρύτερα κοινωνικά ακροατήρια.
Ορισμένοι συνδέουν την αλλαγή στάσης με την επιδίωξη προσέγγισης ψηφοφόρων που στο παρελθόν αντιμετώπιζαν με επιφύλαξη τις θέσεις του κόμματος για τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα.
Ωστόσο, τα πραγματικά κίνητρα της αναθεώρησης δεν μπορούν να τεκμηριωθούν αποκλειστικά από τη συνέντευξη.
Αυτό που μπορεί να αξιολογηθεί είναι η πολιτική μεταβολή: μια θέση υπέρ της κατάργησης της ισότητας στον γάμο έχει πλέον εγκαταλειφθεί δημόσια από την ίδια τη Λεπέν.
«Έκανα λάθος» και για τη διπλή υπηκοότητα
Η Λεπέν προχώρησε σε αυτοκριτική και για ένα ακόμη ζήτημα που σχετίζεται με την ισότιμη μεταχείριση των πολιτών.
Αναφερόμενη στην παλαιότερη πρότασή της για απαγόρευση της διπλής υπηκοότητας, παραδέχθηκε ότι είχε δημιουργήσει αδικαιολόγητη καχυποψία απέναντι σε ανθρώπους με δύο υπηκοότητες.
«Άφησα να εννοηθεί σε όσους είχαν διπλή υπηκοότητα ότι έτρεφα απέναντί τους μια μορφή καχυποψίας ως προς την αγάπη τους ή την αφοσίωσή τους στη Γαλλία. Νομίζω ότι έκανα λάθος», ανέφερε.
Παρά την αυτοκριτική της, η Γαλλίδα πολιτικός εξακολουθεί να υπερασπίζεται την αρχή της «εθνικής προτεραιότητας» σε ζητήματα κοινωνικής πολιτικής, όπως η πρόσβαση στην κοινωνική κατοικία και σε ορισμένα επιδόματα.
Επομένως, οι συγκεκριμένες αναθεωρήσεις δεν ισοδυναμούν με συνολική εγκατάλειψη των πολιτικών επιλογών του Εθνικού Συναγερμού.
Η ισότητα δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από την αλλαγή γνώμης ενός πολιτικού
Η δήλωση της Μαρίν Λεπέν επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ζήτημα: τη διαφορά ανάμεσα στην πολιτική αναθεώρηση και στην ουσιαστική υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η δυνατότητα ενός πολιτικού να αναγνωρίζει ότι μια προηγούμενη θέση του ήταν λανθασμένη αποτελεί σημαντικό στοιχείο του δημόσιου διαλόγου. Όμως, όταν η θέση αυτή αφορούσε την αφαίρεση δικαιωμάτων από μια κοινωνική ομάδα, η αναθεώρηση δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένη από το παρελθόν.
Για τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, ο γάμος δεν είναι ένα πολιτικό σύνθημα ούτε μια παραχώρηση που εξαρτάται από τις εκάστοτε ιδεολογικές μετατοπίσεις. Είναι ζήτημα ισότητας, αξιοπρέπειας και ίσης προστασίας από τον νόμο.
Η Μαρίν Λεπέν δηλώνει σήμερα ότι άλλαξε γνώμη. Αναγνωρίζει ότι ένας από τους βασικούς φόβους της δεν επαληθεύτηκε.
Αυτό είναι μια εξέλιξη που αξίζει να καταγραφεί.
Αξίζει, όμως, εξίσου να θυμόμαστε ότι για 13 χρόνια η πολιτική της θέση αμφισβητούσε ένα δικαίωμα που τα ομόφυλα ζευγάρια είχαν ήδη κατακτήσει.
Η πραγματική σημασία της σημερινής αναθεώρησης δεν θα κριθεί μόνο από τα λόγια της, αλλά και από το κατά πόσο αυτά θα συνοδευτούν από πολιτικές που σέβονται έμπρακτα την ισότητα.
Γιατί τα δικαιώματα δεν γίνονται λιγότερο σημαντικά όταν ένας πολιτικός αργεί να αναγνωρίσει την αξία τους.
