Ένα σημαντικό βήμα για την ανεξάρτητη διαβίωση, την αυτονομία και την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία αποτελεί η καθιέρωση του Προσωπικού Βοηθού ως μόνιμης υπηρεσίας πανελλαδικής εμβέλειας. Νέες αιτήσεις μπορούν να υποβάλλονται έως τις 12 Ιανουαρίου 2027, ενώ για τους υφιστάμενους ωφελούμενους προβλέπεται προθεσμία δήλωσης συναίνεσης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Η ανεξάρτητη διαβίωση δεν αφορά μόνο την καθημερινή υποστήριξη ενός ατόμου με αναπηρία. Συνδέεται άμεσα με το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, την προσωπική επιλογή, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασία, αλλά και την ουσιαστική συμμετοχή στην κοινωνική ζωή.
Σε αυτή την κατεύθυνση, το πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία» περνά από την πιλοτική εφαρμογή στη μόνιμη λειτουργία του, με προϋπολογισμό 150 εκατομμυρίων ευρώ για την πρώτη τριετία, μέσω εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ένα πιο σταθερό πλαίσιο υποστήριξης, με επίκεντρο τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τις επιλογές των ίδιων των ατόμων με αναπηρία.
Ο Προσωπικός Βοηθός ως εργαλείο αυτονομίας και συμπερίληψης
Ο θεσμός του Προσωπικού Βοηθού βασίζεται σε μια ουσιαστική αρχή: το άτομο με αναπηρία πρέπει να έχει τον πρώτο λόγο στις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή του.
Μέσα από την υπηρεσία, οι ωφελούμενοι μπορούν να επιλέγουν το πρόσωπο που θα τους παρέχει υποστήριξη σε διαφορετικές πτυχές της καθημερινότητάς τους, όπως:
• Η προσωπική φροντίδα και οι καθημερινές δραστηριότητες.
• Οι μετακινήσεις και η πρόσβαση σε υπηρεσίες.
• Η συμμετοχή στην εκπαίδευση και την επαγγελματική ζωή.
• Η κοινωνική δραστηριοποίηση και η ψυχαγωγία.
• Η ενίσχυση της αυτονομίας μέσα και έξω από το σπίτι.
Η προσωπική βοήθεια δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως μια υπηρεσία φροντίδας. Αποτελεί σημαντικό μέσο άρσης των εμποδίων που περιορίζουν την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία.
Παράλληλα, συμβάλλει στην απομάκρυνση από αντιλήψεις που ταυτίζουν την αναπηρία με την εξάρτηση, αναγνωρίζοντας το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να διαμορφώνει τη δική του καθημερινότητα.
Νέες αιτήσεις έως τις 12 Ιανουαρίου 2027
Η ηλεκτρονική πλατφόρμα του προγράμματος παραμένει ανοιχτή για νέες αιτήσεις έως την Τρίτη 12 Ιανουαρίου 2027, στις 23:59.
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε άτομα με κινητική, νοητική, αναπτυξιακή, αισθητηριακή ή ψυχική αναπηρία, ηλικίας από 16 έως 67 ετών, ενώ προβλέπεται δυνατότητα συμμετοχής έως την ηλικία των 75 ετών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Στις βασικές προϋποθέσεις περιλαμβάνονται:
• Πιστοποίηση αναπηρίας από το ΚΕΠΑ, με ισχύ εφ’ όρου ζωής και ποσοστό κύριας πάθησης τουλάχιστον 67%, ή διαπίστωση απόλυτης αναπηρίας.
• Ετήσιο εισόδημα έως 35.000 ευρώ, με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού.
• Η πλήρωση των υπόλοιπων κριτηρίων συμμετοχής που προβλέπει το πρόγραμμα.
Η ένταξη των νέων ωφελουμένων πραγματοποιείται σύμφωνα με τα καθορισμένα κριτήρια και ακολουθεί εξατομικευμένη αξιολόγηση, ώστε η παρεχόμενη υποστήριξη να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες κάθε ατόμου.
Τι ισχύει για όσους συμμετέχουν ήδη στο πιλοτικό πρόγραμμα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τη συνέχιση της υποστήριξης των υφιστάμενων ωφελουμένων.
Όσοι συμμετέχουν ήδη στο πιλοτικό πρόγραμμα μπορούν να συνεχίσουν στο μόνιμο πρόγραμμα από την 1η Ιανουαρίου 2027, χωρίς νέα αξιολόγηση, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και υποβάλουν δήλωση συναίνεσης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Η δυνατότητα αυτή αφορά όσους:
• Είχαν λάβει εγκεκριμένες υπηρεσίες προσωπικής βοήθειας για τουλάχιστον 60 ημέρες έως τις 30 Ιουνίου 2026.
• Ή κατοικούσαν στις 24 Ιουλίου 2026 σε ορεινούς ή νησιωτικούς δήμους με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους.
Η συνέχιση της υπηρεσίας χωρίς νέα αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς συμβάλλει στη σταθερότητα της καθημερινότητας των ωφελουμένων και στη διατήρηση της υποστήριξης που έχουν ήδη οργανώσει.
Δόμνα Μιχαηλίδου: «Η ανεξάρτητη διαβίωση δεν είναι προνόμιο. Είναι δικαίωμα»
Η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, αναφερόμενη στη μονιμοποίηση του θεσμού, υπογράμμισε τη σημασία της προσωπικής επιλογής και της αυτοδιάθεσης των ατόμων με αναπηρία.
Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε:
«Για εμάς, η ανεξάρτητη διαβίωση σημαίνει να έχει κάθε άνθρωπος τον πρώτο λόγο στη ζωή του».
Η υπουργός τόνισε επίσης ότι η δυνατότητα επιλογής του προσώπου που παρέχει υποστήριξη, καθώς και η ελευθερία συμμετοχής στην εργασία, στις σπουδές και στην κοινωνική ζωή, αποτελούν βασικές διαστάσεις της ανεξάρτητης διαβίωσης.
Το κεντρικό μήνυμα της δήλωσής της συνοψίζεται στη φράση: «Η ανεξάρτητη διαβίωση δεν είναι προνόμιο. Είναι δικαίωμα».
Διατηρούνται τα αναπηρικά επιδόματα και οι συντάξεις
Μια ιδιαίτερα σημαντική διευκρίνιση για τους ενδιαφερόμενους είναι ότι η συμμετοχή στο πρόγραμμα του Προσωπικού Βοηθού δεν συνεπάγεται απώλεια αναπηρικών επιδομάτων, συντάξεων ή άλλων προβλεπόμενων παροχών.
Με τον τρόπο αυτό, η προσωπική βοήθεια λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα υφιστάμενα δικαιώματα κοινωνικής προστασίας.
Από την υποστήριξη στην ουσιαστική ισότητα
Η καθιέρωση του Προσωπικού Βοηθού ως μόνιμης υπηρεσίας αποτελεί μια σημαντική θεσμική εξέλιξη για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία στην Ελλάδα.
Ωστόσο, η πραγματική αξία του μέτρου θα αποτυπωθεί στην πράξη: στην επάρκεια των διαθέσιμων προσωπικών βοηθών, στην προσβασιμότητα της διαδικασίας, στην έγκαιρη παροχή υπηρεσιών και στη δυνατότητα κάθε δικαιούχου να λαμβάνει την υποστήριξη που πραγματικά χρειάζεται.
Η συμπερίληψη δεν εξαντλείται στη θέσπιση νέων προγραμμάτων. Απαιτεί πολιτικές που εφαρμόζονται με συνέπεια, αίρουν εμπόδια και δημιουργούν ίσες ευκαιρίες συμμετοχής για όλους.
Γιατί μια πραγματικά συμπεριληπτική κοινωνία δεν αποφασίζει για τα άτομα με αναπηρία χωρίς αυτά, αλλά διασφαλίζει ότι έχουν τα μέσα, τις επιλογές και την ελευθερία να αποφασίζουν τα ίδια για τη ζωή τους.
Πού υποβάλλονται οι αιτήσεις
Οι νέες αιτήσεις και οι δηλώσεις συναίνεσης των υφιστάμενων ωφελουμένων υποβάλλονται ηλεκτρονικά στην επίσημη πλατφόρμα:
https://prosopikosvoithos.gov.gr/
Προθεσμία νέων αιτήσεων: 12 Ιανουαρίου 2027, ώρα 23:59.
Προθεσμία δηλώσεων συναίνεσης: 31 Δεκεμβρίου 2026.
