Η ψήφιση του νέου νόμου από το καθεστώς των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν συνιστά μια από τις πιο σκοτεινές θεσμικές οπισθοδρομήσεις των τελευταίων ετών για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη. Σε μια περίοδο όπου ο κόσμος –έστω και με αργά βήματα– προσπαθεί να οικοδομήσει κοινωνίες ισότητας και σεβασμού, το συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο νομιμοποιεί ανοιχτά τη βία, τις διακρίσεις και την έμφυλη καταπίεση.
Ο νόμος προβλέπει τη θανατική ποινή για τις «παρά φύσιν» σεξουαλικές σχέσεις, στοχοποιώντας ακραία τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και καταδικάζοντας τη διαφορετικότητα ως έγκλημα. Παράλληλα, επιτρέπει στους άνδρες να ασκούν σωματική βία στις συζύγους τους, αρκεί να μην προκαλούν σπασμένα οστά ή εμφανή, μόνιμα τραύματα — μια διατύπωση που μετατρέπει τη βία σε «αποδεκτό» εργαλείο εξουσίας μέσα στο ίδιο το σπίτι. Το μήνυμα είναι σαφές: οι γυναίκες δεν αντιμετωπίζονται ως ισότιμα πρόσωπα με δικαιώματα, αλλά ως υποκείμενα ελέγχου.
Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο νόμος αυτός καθιστά ακόμη πιο απίθανη την προσφυγή των γυναικών στη δικαιοσύνη, σε ένα ήδη ασφυκτικό περιβάλλον όπου η κατάθεσή τους έχει μικρότερη βαρύτητα από εκείνη ενός άνδρα και η καθημερινότητά τους περιορίζεται από αυστηρούς κανόνες επιτήρησης και αποκλεισμού. Η UNICEFέχει επισημάνει ότι πάνω από δύο εκατομμύρια κορίτσια και νεαρές γυναίκες έχουν αποκλειστεί από τη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση, στερούμενες το θεμελιώδες δικαίωμα στη γνώση και στην προσωπική ανάπτυξη.
Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, χαρακτήρισε το Αφγανιστάν «νεκροταφείο για τα ανθρώπινα δικαιώματα», προειδοποιώντας ότι το θεσμικό πλαίσιο που διαμορφώνεται θυμίζει ένα σύστημα διαχωρισμού και θεσμοθετημένων διακρίσεων με βάση το φύλο. Οι γυναίκες και τα κορίτσια βιώνουν μια μορφή έμφυλης καταπίεσης που ισοδυναμεί με διώξεις.
Για έναν ιστότοπο που υπηρετεί τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη, η στάση απέναντι σε έναν τέτοιο νόμο δεν μπορεί να είναι ουδέτερη. Η βία δεν είναι «πολιτισμική ιδιαιτερότητα». Η καταπάτηση δικαιωμάτων δεν είναι «ερμηνεία παράδοσης». Η ισότητα των φύλων, η ελευθερία ταυτότητας και σεξουαλικού προσανατολισμού, η πρόσβαση στην εκπαίδευση και στη δικαιοσύνη δεν είναι διαπραγματεύσιμα προνόμια — είναι αδιαπραγμάτευτα ανθρώπινα δικαιώματα.
Σε έναν κόσμο που επιδιώκει να γίνει πιο συμπεριληπτικός, τέτοιες νομοθετικές πρωτοβουλίες αποτελούν κραυγαλέα υπενθύμιση ότι η πρόοδος δεν είναι δεδομένη. Η διεθνής κοινότητα, οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κάθε φωνή που πιστεύει στην αξιοπρέπεια οφείλουν να συνεχίσουν να στηρίζουν τις γυναίκες, τα κορίτσια και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα στο Αφγανιστάν.
Η διαφορετικότητα δεν είναι απειλή. Η βία είναι. Και απέναντι στη θεσμοθετημένη αδικία, η σιωπή δεν είναι επιλογή.
