Η νευροποικιλότητα δεν είναι εξαίρεση — είναι μέρος της ανθρώπινης ποικιλομορφίας. Κι όμως, για δεκαετίες, οι χώροι εργασίας σχεδιάζονταν σχεδόν αποκλειστικά με βάση τις ανάγκες των νευροτυπικών εργαζομένων, αφήνοντας πολλούς ανθρώπους να προσπαθούν να «προσαρμοστούν» σε περιβάλλοντα που δεν τους χωρούσαν.
Αυτό αρχίζει να αλλάζει.
Στο πρόσφατα ανακαινισμένο γραφείο της Cisco στο Λονδίνο, οι εργαζόμενοι δεν καλούνται απλώς να βρουν ένα διαθέσιμο γραφείο — καλούνται να επιλέξουν τον χώρο που τους ταιριάζει. Από χώρους που θυμίζουν καφέ μέχρι ήσυχες ζώνες συγκέντρωσης και μικρούς θαλάμους συσκέψεων, ο σχεδιασμός αντανακλά τη διαφορετικότητα των τρόπων εργασίας και επεξεργασίας ερεθισμάτων.
Η προσέγγιση αυτή λαμβάνει υπόψη ότι περίπου ένας στους επτά ανθρώπους είναι νευροδιαφορετικός. Άτομα με ΔΕΠΥ, αυτισμό, αισθητηριακές ευαισθησίες ή άλλες νευροαναπτυξιακές διαφοροποιήσεις μπορεί να δυσκολεύονται σε ανοιχτούς, θορυβώδεις ή έντονα φωτισμένους χώρους. Η δυνατότητα επιλογής δεν είναι πολυτέλεια — είναι προϋπόθεση ισότιμης συμμετοχής.
Όπως εξηγεί ο Christian Bigsby, αντιπρόεδρος Workplace Resources της Cisco, το προσωπικό μπορεί να επιλέγει ανάμεσα σε ζώνες υψηλής ή χαμηλής διέγερσης, με διαφορετικό φωτισμό, αερισμό και θερμοκρασία. Η νευροενταξιμότητα, τονίζει, δεν αφορά μόνο συγκεκριμένες διαγνώσεις, αλλά την αναγνώριση ότι όλοι οι άνθρωποι αποδίδουν καλύτερα όταν έχουν έλεγχο στο περιβάλλον τους.
Την ίδια κατεύθυνση επιβεβαιώνει και η Kay Sargent, επικεφαλής thought leadership στην αρχιτεκτονική εταιρεία HOK. «Δεν υπάρχει ένας “τέλειος” χώρος για όλους», σημειώνει. «Υπάρχουν, όμως, διαφορετικές ανάγκες — και αυτές αλλάζουν μέσα στη μέρα». Για τον λόγο αυτό, όλο και περισσότεροι εργοδότες επενδύουν σε χώρους με διαβαθμίσεις, ποικιλία και ελευθερία επιλογών.
Παραδείγματα νευροενταξιμου σχεδιασμού συναντάμε και αλλού:
- Στο γραφείο της Arup στο Μπέρμιγχαμ, με ρυθμιζόμενο φωτισμό και χώρους χαλάρωσης
- Στο campus της WPP στο Μανχάταν, όπου οι εργαζόμενοι επιλέγουν καθημερινά πού και πώς θα εργαστούν, ανάμεσα σε χώρους συνεργασίας, συγκέντρωσης ή κοινωνικής επαφής
Στο γραφείο της Cisco, ένας διαδραστικός χάρτης βοηθά το προσωπικό να προσανατολιστεί εύκολα, μειώνοντας τη σύγχυση και το άγχος. Οι χώροι είναι οργανωμένοι έτσι ώστε, όσο απομακρύνεται κανείς από την είσοδο, να οδηγείται σε πιο ήσυχες και ιδιωτικές ζώνες. Υπάρχουν «χώροι διαφυγής» για αποφόρτιση, συγκέντρωση ή ξεκούραση, καθώς και δωμάτιο ευεξίας με ρυθμιζόμενο φωτισμό, άνετα καθίσματα και αντικείμενα χαλάρωσης.
Όπως επισημαίνει η Edina Da’Silva, διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας Neurospecial, η ενσωμάτωση της νευροποικιλότητας στον αρχικό σχεδιασμό των χώρων είναι καθοριστική. Όταν οι ήσυχοι ή αισθητηριακά φιλικοί χώροι δεν είναι «κρυμμένοι» ή στιγματισμένοι, τότε γίνονται φυσικό μέρος της καθημερινότητας — και όχι εξαίρεση.
«Οι προσαρμογές είναι απαραίτητες για κάποιους», λέει, «αλλά τελικά ωφελούν όλους».
Η νευροενταξιμότητα στον χώρο εργασίας δεν είναι απλώς μια τάση. Είναι ένα βήμα προς εργασιακά περιβάλλοντα που σέβονται τη διαφορετικότητα, ενισχύουν την αυτονομία και αναγνωρίζουν ότι η συμπερίληψη ξεκινά από τον τρόπο που σχεδιάζουμε τους χώρους όπου ζούμε και εργαζόμαστε.
