Μια βιωματική δράση του ΚΕΑΝ, που έφερε στο επίκεντρο τη διαφορετικότητα, τον συμπεριληπτικό λόγο, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, δίνοντας στους νέους τη δυνατότητα να αναπτύξουν τις δικές τους προτάσεις για μια πιο ανοιχτή κοινωνία.
Πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν δημόσιο διάλογο στον οποίο κάθε φωνή ακούγεται και κάθε άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει ισότιμα; Πώς αντιμετωπίζουμε τα στερεότυπα στη γλώσσα και στην ενημέρωση; Και πώς μπορούν οι νέοι να συμβάλουν ενεργά στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και στην ενίσχυση της δημοκρατικής συμμετοχής;
Αυτά τα ερωτήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο του CIVIC MEDIA Hackathon, που πραγματοποιήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2026 στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, με τη συμμετοχή περίπου 140 ατόμων.
Η δράση αποτέλεσε μια ευκαιρία ουσιαστικής εκπαίδευσης, συνεργασίας και δημιουργικής έκφρασης, αναδεικνύοντας τη σημασία της υπεύθυνης επικοινωνίας, της ισότιμης πρόσβασης στην πληροφορία και της συμπερίληψης στον δημόσιο λόγο.
Το Hackathon υλοποιήθηκε από το ΚΕΑΝ – Κύτταρο Εναλλακτικών Αναζητήσεων, σε συνεργασία με τον Όμιλο Ενεργών Νέων Φλώρινας (ΟΕΝΕΦ), στο πλαίσιο του έργου «Ανοιχτές Κοινωνίες – Ανοιχτά Μικρόφωνα», το οποίο εντάσσεται στο πρόγραμμα PLATO και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Μποδοσάκη.
Ο συμπεριληπτικός λόγος ως εργαλείο ισότητας και κοινωνικής συμμετοχής
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδείχθηκαν κατά τη διάρκεια του Hackathon ήταν ο τρόπος με τον οποίο η γλώσσα και η επικοινωνία μπορούν είτε να ενισχύσουν τα στερεότυπα και τους αποκλεισμούς είτε να συμβάλουν στην ισότιμη εκπροσώπηση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.
Ο συμπεριληπτικός λόγος δεν αποτελεί απλώς μια διαφορετική επιλογή λέξεων. Συνδέεται με τον σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την αναγνώριση της διαφορετικότητας και τη δημιουργία συνθηκών στις οποίες περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να εκφράζονται χωρίς προκαταλήψεις και διακρίσεις.
Στο πλαίσιο της δράσης, οι συμμετέχοντες εργάστηκαν πάνω σε πραγματικά παραδείγματα επικοινωνίας, εντόπισαν στερεοτυπικές ή προβληματικές διατυπώσεις και αναζήτησαν τρόπους ώστε τα μηνύματα να γίνονται περισσότερο ακριβή, υπεύθυνα και συμπεριληπτικά.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία αναδείχθηκε η σημασία της γλώσσας ως εργαλείου κοινωνικής αλλαγής, αλλά και η ευθύνη όσων παράγουν και μεταδίδουν δημόσιο περιεχόμενο.
Από τη θεωρία στην πράξη: Εκπαίδευση, συνεργασία και ανταλλαγή εμπειριών
Η εκπαιδευτική προσέγγιση του CIVIC MEDIA Hackathon βασίστηκε στη βιωματική μάθηση και στην ενεργή συμμετοχή.
Τον συντονισμό της δράσης είχε η Αθηνά Αμπατζίδη, Senior Project Manager του ΚΕΑΝ.
Ο Αλέξανδρος Σκούφιας, Project Manager του ΚΕΑΝ, παρουσίασε το έργο «Ανοιχτές Κοινωνίες – Ανοιχτά Μικρόφωνα», ανέλυσε τους βασικούς στόχους του Hackathon και συντόνισε το εργαστήριο, ενθαρρύνοντας τη συνεργασία και τη δημιουργική συμμετοχή των φοιτητών.
Η Σοφία Χουντάση, Σύμβουλος Στρατηγικής και Πολιτικής Επικοινωνίας – Δημοσιογράφος, ανέδειξε τη σχέση της δημοσιογραφίας με τη στρατηγική και πολιτική επικοινωνία, εστιάζοντας στις σύγχρονες προκλήσεις της ενημέρωσης, στην υπεύθυνη διαχείριση της πληροφορίας και στη σημασία της αξιοπιστίας στον δημόσιο λόγο.
Η Άννα Απέργη, Special Advisor / Expert–Trainer του Diversity Charter Greece, επικεντρώθηκε στον συμπεριληπτικό λόγο, αναδεικνύοντας πώς οι γλωσσικές επιλογές επηρεάζουν την ορατότητα, την εκπροσώπηση και τη συμμετοχή διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.
Στη δράση συμμετείχε επίσης η Ανδρονίκη Κάβουρα, Καθηγήτρια Marketing στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, συμβάλλοντας στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην ενεργή εμπλοκή των φοιτητών.
Η συνεργασία των εισηγητών και των συμμετεχόντων συνέβαλε στη σύνδεση της θεωρητικής γνώσης με πρακτικές εφαρμογές, δίνοντας έμφαση στην κριτική σκέψη, στον διάλογο και στη συλλογική αναζήτηση λύσεων.
Από την παραπληροφόρηση στην προσβάσιμη ενημέρωση: Οι νέοι προτείνουν λύσεις
Κεντρικό χαρακτηριστικό του Hackathon ήταν ότι οι συμμετέχοντες δεν περιορίστηκαν στην παρακολούθηση παρουσιάσεων, αλλά ανέλαβαν ενεργό ρόλο στη διερεύνηση προβλημάτων και στην ανάπτυξη προτάσεων.
Μέσα από ομαδικές εργασίες, επεξεργάστηκαν ιδέες και πρακτικές λύσεις γύρω από έξι βασικές θεματικές:
- Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης: Η σημασία της ανεξάρτητης και υπεύθυνης ενημέρωσης για τη δημοκρατία.
- Αντιμετώπιση της Παραπληροφόρησης: Η ανάπτυξη κριτικής σκέψης και εργαλείων αξιολόγησης της αξιοπιστίας των πληροφοριών.
- Προσβασιμότητα στη Δημόσια Πληροφορία: Η ανάγκη για ενημέρωση που μπορεί να φτάνει σε όλους, χωρίς αποκλεισμούς.
- Ψηφιακή Συμμετοχή των Πολιτών: Η αξιοποίηση της τεχνολογίας για την ενίσχυση της συμμετοχής στα κοινά.
- Ενίσχυση του Δημόσιου Διαλόγου: Η δημιουργία χώρων ουσιαστικής ανταλλαγής απόψεων, με σεβασμό στη διαφορετικότητα.
- Διαφάνεια και Λογοδοσία: Η σημασία της πρόσβασης στην πληροφορία και της υπεύθυνης λειτουργίας των θεσμών.
Οι προτάσεις που αναπτύχθηκαν περιλάμβαναν ιδέες για ψηφιακές πλατφόρμες ενημέρωσης και συμμετοχής, εφαρμογές, εργαλεία fact-checking και νέους τρόπους διευκόλυνσης της πρόσβασης των πολιτών στη δημόσια πληροφορία.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι φοιτητές είχαν τη δυνατότητα να εξετάσουν πώς η τεχνολογία και η επικοινωνία μπορούν να αξιοποιηθούν για την αντιμετώπιση κοινωνικών αποκλεισμών και την ενίσχυση της δημοκρατικής συμμετοχής.
Podcast και vidcast με σεβασμό στη διαφορετικότητα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η πρακτική άσκηση σχεδιασμού podcast και vidcast, μέσα από την οποία οι ομάδες κλήθηκαν να δημιουργήσουν τη βασική δομή μιας συζήτησης.
Οι συμμετέχοντες εξέτασαν πώς μπορούν να διατυπώνονται ερωτήσεις με ανοιχτό, ουδέτερο και συμπεριληπτικό τρόπο, ιδιαίτερα όταν οι συνομιλητές προέρχονται από κοινωνικά ευάλωτες ή υποεκπροσωπούμενες ομάδες.
Η άσκηση ανέδειξε τη σημασία της υπεύθυνης δημοσιογραφικής και επικοινωνιακής πρακτικής, αλλά και την ανάγκη να αποφεύγονται στερεότυπα, προκαταλήψεις και διατυπώσεις που ενδέχεται να αναπαράγουν κοινωνικούς αποκλεισμούς.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ουσιαστική εκπροσώπηση δεν αφορά μόνο το ποιος συμμετέχει σε μια δημόσια συζήτηση, αλλά και τις συνθήκες μέσα στις οποίες του δίνεται ο λόγος.
Από το Hackathon στο Digital Toolkit: Η γνώση μετατρέπεται σε πρακτικό εργαλείο
Η αξία της δράσης δεν περιορίζεται στη συμμετοχή των φοιτητών ή στην ανταλλαγή απόψεων κατά τη διάρκεια μιας εκπαιδευτικής ημέρας.
Οι ιδέες και οι προτάσεις που αναπτύχθηκαν στο CIVIC MEDIA Hackathon θα αξιοποιηθούν στη διαμόρφωση του Digital Toolkit του έργου «Ανοιχτές Κοινωνίες – Ανοιχτά Μικρόφωνα».
Το Digital Toolkit αναπτύσσεται ως ένα πρακτικό εργαλείο για οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, δημοσιογράφους και επαγγελματίες της επικοινωνίας.
Στόχος είναι να υποστηρίξει την ανάπτυξη πιο υπεύθυνων, προσβάσιμων και συμπεριληπτικών πρακτικών επικοινωνίας, ενισχύοντας τη δυνατότητα διαφορετικών κοινωνικών ομάδων να συμμετέχουν ουσιαστικά στον δημόσιο διάλογο.
Με αυτόν τον τρόπο, η εκπαιδευτική εμπειρία του Hackathon συνδέεται με τη δημιουργία ενός αξιοποιήσιμου αποτελέσματος, που μπορεί να υποστηρίξει το έργο φορέων και επαγγελματιών πέρα από τη συγκεκριμένη δράση.
Η φωνή των νέων στο επίκεντρο μιας πιο ανοιχτής κοινωνίας
Η συμμετοχή περίπου 140 ατόμων και η ενεργή εμπλοκή των φοιτητών ανέδειξαν τη σημασία της δημιουργίας εκπαιδευτικών και συμμετοχικών χώρων, στους οποίους οι νέοι μπορούν να εκφράζουν τις απόψεις τους, να συνεργάζονται και να συμβάλλουν στη διαμόρφωση λύσεων για σύγχρονες κοινωνικές προκλήσεις.
Σε μια εποχή όπου η παραπληροφόρηση, τα στερεότυπα και οι αποκλεισμοί εξακολουθούν να επηρεάζουν τον δημόσιο διάλογο, πρωτοβουλίες όπως το CIVIC MEDIA Hackathon αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Μέσα από τη συνεργασία του ΚΕΑΝ, του ΟΕΝΕΦ και της ακαδημαϊκής κοινότητας, το έργο «Ανοιχτές Κοινωνίες – Ανοιχτά Μικρόφωνα» δημιουργεί ευκαιρίες για εκπαίδευση, κριτική σκέψη, συμμετοχή και παραγωγή πρακτικών εργαλείων.
Γιατί ένας πραγματικά συμπεριληπτικός δημόσιος διάλογος δεν αρκεί να επιτρέπει σε όλους να μιλούν. Χρειάζεται να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε κάθε φωνή να μπορεί να ακουστεί με ισοτιμία, σεβασμό και αξιοπρέπεια.
Και αυτή είναι η ουσία μιας ανοιχτής, δημοκρατικής και συμπεριληπτικής κοινωνίας.
