Η αστεγία εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές προκλήσεις στην Αθήνα, επηρεάζοντας εκατοντάδες ανθρώπους που βιώνουν κοινωνικό αποκλεισμό, οικονομική ανασφάλεια και πολλαπλές μορφές ευαλωτότητας. Τα αποτελέσματα της νέας έρευνας που πραγματοποίησε ο Δήμος Αθηναίων σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου αναδεικνύουν τη χρόνια διάσταση του φαινομένου και υπογραμμίζουν την ανάγκη για ενίσχυση των πολιτικών κοινωνικής προστασίας και συμπερίληψης.
Η καταγραφή πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025, με τη συμμετοχή 150 εθελοντών του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ), οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και εθελοντών από το μητρώο του Δήμου Αθηναίων. Στόχος ήταν η καταγραφή των πραγματικών συνθηκών διαβίωσης των αστέγων και η εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων για τη διαμόρφωση αποτελεσματικών κοινωνικών πολιτικών.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη συνολική στρατηγική της δημοτικής αρχής του Δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα, για μια πόλη χωρίς αποκλεισμούς, όπου η κοινωνική συνοχή, η ισότητα και η αξιοπρεπής διαβίωση αποτελούν βασικές προτεραιότητες. Η συστηματική χαρτογράφηση των αναγκών των αστέγων θεωρείται σημαντικό εργαλείο για τον σχεδιασμό ουσιαστικών παρεμβάσεων που θα στηρίξουν τους πιο ευάλωτους κατοίκους της πόλης.
Η Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μίνα Φούντζουλα, δήλωσε: «Η αστεγία είναι ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της Αθήνας. Η καταγραφή που έχουμε στα χέρια μας παρέχει σημαντικά δεδομένα για την κατάσταση που επικρατεί. Όταν ένας στους τρεις ανθρώπους παραμένει χωρίς στέγη για περισσότερα από πέντε χρόνια και επτά στους δέκα οδηγούνται σε αυτή τη συνθήκη για οικονομικούς λόγους, είναι άμεσα αναγκαίο να διαμορφώσουμε πολιτικές που απαντούν στις πραγματικές ανάγκες των πιο ευάλωτων συμπολιτών μας, ώστε κανείς να μη μένει αόρατος».
Από την πλευρά της, η Αντιδήμαρχος Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας, Μαρία Στρατηγάκη, σημείωσε: «Μία προσπάθεια που ξεκίνησε πολλούς μήνες πριν την καταγραφή έρχεται να φέρει στο φως σημαντικές πλευρές του ζητήματος της αστεγίας στην Αθήνα. Η συστηματική καταγραφή και η επιστημονική τεκμηρίωση του φαινομένου αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών κοινωνικών πολιτικών. Ευχαριστώ θερμά το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, τα στελέχη του Δήμου Αθηναίων, τους ερευνητές, τους εθελοντές και όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση αυτού του απαιτητικού εγχειρήματος. Τα στοιχεία μάς δίνουν τα εργαλεία για να σχεδιάσουμε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις κοινωνικής προστασίας και ένταξης».
Τριάντα πέντε ευρωπαϊκές πόλεις ενώνουν τις δυνάμεις τους κατά της αστεγίας
Η έρευνα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόγραμμα καταγραφής της αστεγίας, στο οποίο συμμετέχουν 35 πόλεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων. Ο συντονισμός γίνεται από το Πανεπιστήμιο του Λέβεν, ενώ στην Ελλάδα την υλοποίηση ανέλαβε το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής της Σχολής Πολιτικών Επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου.
Στόχος της κοινής αυτής ευρωπαϊκής προσπάθειας είναι η ανάπτυξη αξιόπιστων εργαλείων παρακολούθησης του φαινομένου της αστεγίας και η εφαρμογή πολιτικών που θα ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων που βιώνουν στεγαστικό αποκλεισμό.
Τα βασικά ευρήματα της έρευνας
Το δείγμα της έρευνας περιλάμβανε 681 άτομα, εκ των οποίων τα 384 εντοπίστηκαν στον δρόμο και τα 297 μέσω φορέων υποστήριξης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία:
Το 71% των αστέγων είναι άνδρες και το 29% γυναίκες.
Το 69,9% είναι Έλληνες πολίτες.
Το 62% είναι ηλικίας άνω των 50 ετών.
Οι νέοι κάτω των 30 ετών αποτελούν μόλις το 8% του συνολικού πληθυσμού που καταγράφηκε.
Το 65,8% ζει μόνο του, χωρίς υποστηρικτικό οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους που καταγράφηκαν βρίσκονται χωρίς αυτόνομη στέγη για περισσότερα από δύο χρόνια.
Ειδικότερα:
Το 31,6% βρίσκεται σε κατάσταση αστεγίας για περισσότερα από πέντε χρόνια.
Το 24,9% παραμένει χωρίς αυτόνομη στέγη για χρονικό διάστημα από δύο έως πέντε χρόνια.
Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι η αστεγία στην Αθήνα δεν αποτελεί ένα προσωρινό φαινόμενο, αλλά μία χρόνια κοινωνική συνθήκη που απαιτεί μακροπρόθεσμες και πολυεπίπεδες παρεμβάσεις.
Η οικονομική ανασφάλεια ως βασική αιτία απώλειας στέγης
Η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων στην έρευνα, ποσοστό 72,2%, δήλωσε ότι έχασε τη στέγη της εξαιτίας οικονομικών δυσκολιών.
Ακολουθούν:
Ζητήματα υγείας και εξαρτήσεων (37,9%).
Οικογενειακά προβλήματα (30,2%).
Τα δεδομένα καταδεικνύουν ότι η αστεγία συνδέεται με σύνθετους κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες, οι οποίοι συχνά αλληλεπιδρούν και εντείνουν τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Η επιστημονική ευθύνη της έρευνας ανήκε στον καθηγητή Κώστα Δημουλά και στην ερευνητική ομάδα του Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου.
Οι δράσεις του Δήμου Αθηναίων για τους άστεγους πολίτες
Η δημοτική αρχή του Χάρη Δούκα συνεχίζει να επενδύει σε υπηρεσίες που ενισχύουν την κοινωνική ένταξη και την αξιοπρεπή διαβίωση των ανθρώπων που βρίσκονται σε συνθήκες αστεγίας.
1.400 άτομα υποστηρίζονται από την ομάδα Street Work του ΚΥΑΔΑ
Η διεπιστημονική ομάδα Street Work παρέχει καθημερινά υποστήριξη σε περίπου 1.400 ανθρώπους που ζουν σε επισφαλείς στεγαστικές συνθήκες. Μέσα από παρεμβάσεις στον δρόμο, κοινωνικοί λειτουργοί και εξειδικευμένο προσωπικό προσφέρουν καθοδήγηση, ψυχοκοινωνική στήριξη και διασύνδεση με υπηρεσίες φροντίδας.
200 άτομα φιλοξενούνται στο Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων
Το Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων του Δήμου Αθηναίων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δομές κοινωνικής υποστήριξης της χώρας. Το Ανοικτό Κέντρο Ημέρας εξυπηρετεί καθημερινά περισσότερους από 150 ανθρώπους, παρέχοντας βασικές υπηρεσίες, όπως σίτιση, ατομική υγιεινή και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Παράλληλα, περίπου 200 άτομα φιλοξενούνται καθημερινά στους ξενώνες και στο υπνωτήριο της δομής, ακολουθώντας εξατομικευμένα σχέδια κοινωνικής επανένταξης.
46 νοικοκυριά στο πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους»
Ο Δήμος Αθηναίων συμμετέχει ενεργά στο πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους», το οποίο χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Στον νέο κύκλο του προγράμματος έχουν ενταχθεί 46 νοικοκυριά. Συνολικά ωφελούνται 58 άτομα, εκ των οποίων 46 ενήλικες και 12 ανήλικοι. Οι περισσότεροι έχουν ήδη εξασφαλίσει κατοικία και βρίσκονται σε διαδικασία επαγγελματικής αποκατάστασης, με στόχο την πλήρη κοινωνική και εργασιακή επανένταξή τους.
Τα αναλυτικά αποτελέσματα της έρευνας θα παρουσιαστούν στην εκδήλωση «Νέα δεδομένα για τους άστεγους στην Αθήνα», η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, την Παρασκευή 26 Ιουνίου, από τις 14:00 έως τις 16:00.
