Γράφει η Άννα Κωνσταντινίδη Απέργη, Special Advisor – Diversity Charter Greece
Η Ημέρα της Ευρώπης σηματοδοτεί την επέτειο της «Διακήρυξης Σουμάν» του 1950, αλλά παράλληλα είναι και μια πολιτική και ιστορική υπενθύμιση για το τι σημαίνει ευρωπαϊκό εγχείρημα. Πριν από 76 χρόνια, ο Ρομπέρ Σουμάν έθεσε τις βάσεις μιας νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής, που γεννήθηκε μέσα από τα ερείπια του πολέμου, του φασισμού και της καταπάτησης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η Ευρώπη οικοδομήθηκε ως ένα κοινό πολιτικό και αξιακό σχέδιο, βασισμένο στη δημοκρατία, το Κράτος Δικαίου, την ισότητα και την προστασία των ανθρωπίνων και ατομικών δικαιωμάτων..
Σήμερα, μέσα σε μια περίοδο έντονων κοινωνικών και πολιτικών ανακατατάξεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να αποδείξει αν μπορεί να παραμείνει πιστή στις ίδιες τις ιδρυτικές της αρχές. Η άνοδος της ακροδεξιάς και του εθνικισμού σε κάποια κράτη-μέλη, η στοχοποίηση ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων, η αύξηση της ρητορικής μίσους, οι επιθέσεις κατά δημοσιογράφων, κατά υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, αλλά και η συρρίκνωση θεμελιωδών ελευθεριών σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, αποδεικνύουν ότι η δημοκρατία και τα δικαιώματα δεν είναι ούτε αυτονόητα ούτε δεδομένα.
Το ίδιο το ενωσιακό οικοδόμημα στηρίζεται νομικά και πολιτικά στην προστασία αυτών των αξιών. Το Άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση κατοχυρώνει ως θεμελιώδεις αξίες της Ένωσης τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του Κράτους Δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες. Παράλληλα, ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα νομικά εργαλεία προστασίας ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων στην Ευρώπη.
Επομένως, σήμερα η συζήτηση για την Ευρώπη δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην οικονομία ή στη γεωπολιτική σταθερότητα. Πρωτίστως είναι μια συζήτηση για το ποια κοινωνία θέλουμε να οικοδομήσουμε. Μια κοινωνία όπου κάθε άτομο ανεξαρτήτως φύλου, έκφρασης, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού, αναπηρίας, θρησκείας, εθνικής/εθνοτικής καταγωγής κλπ, θα μπορεί να ζει με ασφάλεια, ισότητα και αξιοπρέπεια. Μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς, χωρίς διακρίσεις και κυρίως χωρίς φόβο.
Διαβάστε επίσης: Απόφαση-ορόσημο του ΔΕΕ. Απαιτεί νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου σε όλα τα κράτη μέλη
Η σημερινή Ημέρα της Ευρώπης, τελικά είναι μια υπενθύμιση ευθύνης. Η Ευρώπη δεν είναι μόνο οι θεσμοί της, είναι και οι αξίες που επιλέγουμε καθημερινά να υπερασπιζόμαστε. Και κυρίως σήμερα, σε μια εποχή όπου τα ανθρώπινα και ατομικά δικαιώματα αμφισβητούνται όλο και πιο ανοιχτά, η υπεράσπισή τους είναι θεμελιώδη προϋπόθεση για τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή.
