Μόλις το 26% των προσλήψεων σε θέσεις που απαιτούν δεξιότητες Τεχνητής Νοημοσύνης αφορά γυναίκες. Το χάσμα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όσο ανεβαίνουμε στην εταιρική ιεραρχία, αναδεικνύοντας ένα ζήτημα που αφορά όχι μόνο την ισότητα στην εργασία, αλλά και το μέλλον της ίδιας της τεχνολογίας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα την αγορά εργασίας, δημιουργώντας νέες ειδικότητες, υψηλότερα αμειβόμενες θέσεις και νέες διαδρομές επαγγελματικής εξέλιξης. Ωστόσο, οι ευκαιρίες που δημιουργούνται δεν φαίνεται να κατανέμονται ισότιμα.
Το έμφυλο χάσμα στον χώρο της Τεχνητής Νοημοσύνης παραμένει έντονο και, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του LinkedIn, οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται σημαντικά τόσο στις προσλήψεις όσο και —ακόμη περισσότερο— στις ανώτερες διοικητικές θέσεις.
Στις ΗΠΑ, οι αγγελίες εργασίας που σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη έχουν διπλασιαστεί από το 2023. Παρ’ όλα αυτά, οι γυναίκες αντιπροσώπευαν μόλις το 26% των προσλήψεων σε θέσεις που απαιτούσαν δεξιότητες AI, όταν η συμμετοχή τους σε ρόλους εκτός Τεχνητής Νοημοσύνης φτάνει περίπου το 50%.
Το στοιχείο αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστούμε ότι πρόκειται για έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους και καλύτερα αμειβόμενους τομείς της σύγχρονης οικονομίας.
Όσο ανεβαίνει η ιεραρχία, τόσο λιγότερες είναι οι γυναίκες
Η ανισότητα δεν περιορίζεται στην είσοδο των γυναικών στον κλάδο. Γίνεται εντονότερη όσο ανεβαίνουμε στην εταιρική ιεραρχία.
Σε 27 χώρες, οι γυναίκες κατέχουν μόλις το 13% των θέσεων C-suite που σχετίζονται με την τεχνολογία σε εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης.
Παράλληλα, αποτελούν μόνο το 20% όσων κατέχουν θέσεις επικεφαλής Τεχνητής Νοημοσύνης και το 26% των AI directors, ενώ η παρουσία τους σε ορισμένους εξειδικευμένους τεχνικούς ρόλους είναι ακόμη χαμηλότερη.
Διαμορφώνεται, επομένως, μια διπλή ανισότητα: οι γυναίκες έχουν μικρότερη πρόσβαση στις νέες ευκαιρίες που δημιουργεί η AI και, ακόμη και όταν εισέρχονται στον κλάδο, συναντούν μεγαλύτερα εμπόδια στην πορεία προς τις θέσεις ευθύνης και λήψης αποφάσεων.
Το LinkedIn περιγράφει το φαινόμενο ως «ποινή ηγεσίας», καθώς το έμφυλο χάσμα στους ρόλους C-suite είναι περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερο σε σχέση με τις θέσεις κάτω από το εκτελεστικό επίπεδο.
Ένα χάσμα που μετατρέπεται και σε οικονομική ανισότητα
Η περιορισμένη εκπροσώπηση των γυναικών στην Τεχνητή Νοημοσύνη έχει και άμεσες οικονομικές συνέπειες.
Οι θέσεις που απαιτούν δεξιότητες AI συγκαταλέγονται σήμερα μεταξύ των πλέον προσοδοφόρων της αγοράς εργασίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ανάλυσης, στις ΗΠΑ η μέση αγγελία για θέση σχετική με την Τεχνητή Νοημοσύνη προσφέρει ετήσιες αποδοχές περίπου 177.000 δολαρίων, έναντι περίπου 80.000 δολαρίων για θέσεις που δεν σχετίζονται με αυτήν.
Σε ανώτερες και περισσότερο εξειδικευμένες θέσεις, οι αποδοχές μπορούν να είναι ακόμη υψηλότερες.
Η υποεκπροσώπηση των γυναικών, συνεπώς, δεν αποτελεί μόνο ζήτημα αριθμών. Ενδέχεται να διευρύνει ήδη υπάρχουσες ανισότητες στις αμοιβές, στην επαγγελματική εξέλιξη, στην οικονομική ανεξαρτησία και στην πρόσβαση σε θέσεις επιρροής.
Τα τρία εμπόδια: ρόλοι, εταιρείες και ηγεσία
Η ανάλυση εντοπίζει τρεις βασικούς παράγοντες που συντηρούν το χάσμα:
Το έλλειμμα στους ρόλους. Η εκπροσώπηση των γυναικών σε θέσεις Τεχνητής Νοημοσύνης είναι περίπου 10 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερη από την παρουσία τους σε θέσεις που δεν σχετίζονται με την AI.
Το έλλειμμα στις εταιρείες. Στις επιχειρήσεις που επικεντρώνονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη, το ποσοστό των γυναικών στο εργατικό δυναμικό είναι περίπου 5 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο σε σχέση με εταιρείες εκτός του συγκεκριμένου κλάδου.
Το έλλειμμα στην ηγεσία. Πρόκειται ίσως για το σημαντικότερο εύρημα. Όσο πλησιάζουμε στα ανώτατα επίπεδα διοίκησης και λήψης αποφάσεων, η εκπροσώπηση των γυναικών περιορίζεται ακόμη περισσότερο.
Τα δεδομένα δείχνουν, επομένως, ότι το ζήτημα δεν μπορεί να αποδοθεί απλώς στις ατομικές επαγγελματικές επιλογές των γυναικών. Συνδέεται και με το κατά πόσο οι οργανισμοί δημιουργούν πραγματικά ισότιμες διαδρομές πρόσβασης, ανάπτυξης και εξέλιξης.
Η επιφυλακτικότητα των γυναικών απέναντι στην AI
Οι έρευνες καταγράφουν παράλληλα μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα των γυναικών απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Οι γυναίκες εμφανίζονται περισσότερο προβληματισμένες σχετικά με τον αντίκτυπο της AI στην ασφάλεια της εργασίας, τους πιθανούς κινδύνους της τεχνολογίας και τις προκαταλήψεις που μπορούν να αναπαραχθούν μέσω των αλγοριθμικών συστημάτων.
Έχουν επίσης 22% λιγότερες πιθανότητες από τους άνδρες να χρησιμοποιούν τακτικά εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης στην εργασία τους.
Η διαπίστωση αυτή, ωστόσο, δεν αρκεί για να εξηγήσει την ανισότητα. Ακόμη και μεταξύ των γυναικών που έχουν ήδη εισέλθει στον χώρο της AI, η πιθανότητα να φτάσουν στις υψηλότερα αμειβόμενες και περισσότερο επιδραστικές θέσεις παραμένει μικρότερη.
Γιατί η συμπερίληψη στην AI αφορά όλους μας
Το έμφυλο χάσμα στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα ανθρώπινου δυναμικού ή εταιρικής πολιτικής. Αγγίζει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η τεχνολογία που πρόκειται να επηρεάσει σχεδόν κάθε πτυχή της οικονομικής και κοινωνικής ζωής.
Όταν οι ομάδες που σχεδιάζουν, εκπαιδεύουν και λαμβάνουν αποφάσεις για συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης δεν αντανακλούν την ποικιλομορφία της κοινωνίας, αυξάνεται ο κίνδυνος οι υπάρχουσες προκαταλήψεις και ανισότητες να περάσουν —συνειδητά ή ασυνείδητα— και στα ίδια τα τεχνολογικά συστήματα.
Η διαφορετικότητα στην AI, επομένως, δεν είναι απλώς θέμα εκπροσώπησης. Είναι ζήτημα ποιότητας, αξιοπιστίας, καινοτομίας και υπεύθυνης ανάπτυξης της τεχνολογίας.
Από την εκπροσώπηση στην πραγματική συμπερίληψη
Το ζητούμενο για τις επιχειρήσεις δεν είναι απλώς να αυξήσουν αριθμητικά την παρουσία των γυναικών στις ομάδες Τεχνητής Νοημοσύνης.
Χρειάζονται ουσιαστικές πολιτικές που διευρύνουν την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων AI, διασφαλίζουν δίκαιες και συμπεριληπτικές διαδικασίες προσλήψεων και προαγωγών, δημιουργούν διαδρομές προς τις ηγετικές θέσεις και εξετάζουν συστηματικά τις μισθολογικές και επαγγελματικές ανισότητες.
Χρειάζεται, επίσης, μεγαλύτερη λογοδοσία: μέτρηση της προόδου, συγκεκριμένοι στόχοι και αξιολόγηση του κατά πόσο οι πολιτικές διαφορετικότητας μεταφράζονται σε πραγματικές ευκαιρίες εξέλιξης.
Το πραγματικό στοίχημα της επόμενης ημέρας δεν είναι μόνο να εκπαιδευτούν περισσότερες γυναίκες στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Είναι να μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα στη δημιουργία της, να εξελίσσονται μέσα στον κλάδο και να βρίσκονται στα τραπέζια όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις για το μέλλον της.
Γιατί μια τεχνολογία που φιλοδοξεί να αλλάξει τον κόσμο δεν μπορεί να σχεδιάζεται χωρίς ισότιμη συμμετοχή του μισού πληθυσμού.
