Στο επίκεντρο της σχέσης Πολιτείας και Τοπικής Αυτοδιοίκησης βρίσκεται ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μια μεταρρύθμιση που φιλοδοξεί να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι Δήμοι και οι Περιφέρειες και, κυρίως, πώς υπηρετούν τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.
Ο Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), Δημήτρης Καφαντάρης, συμμετείχε ως ομιλητής στην εκδήλωση με θέμα «Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Μια Απαραίτητη Μεταρρύθμιση», που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΣΗΕΑ. Τη διοργάνωση ανέλαβε το Ινστιτούτο Δημοκρατίας «Κωνσταντίνος Καραμανλής», με συντονίστρια τη δημοσιογράφο Μαρία Μαγκλάρα.
Η συζήτηση ανέδειξε τον ρόλο της Αυτοδιοίκησης ως βασικού πυλώνα κοινωνικής συνοχής, συμμετοχικής δημοκρατίας και εγγύτητας προς τον πολίτη — ιδιαίτερα προς τα πιο ευάλωτα άτομα και κοινότητες.
Ένας Κώδικας για πιο κοντινούς και πιο ανοιχτούς Δήμους
Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο Υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, ο οποίος παρουσίασε το εκτενές νομοσχέδιο για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ο Κώδικας ενοποιεί εκατοντάδες διάσπαρτες διατάξεις και εισάγει ένα σύγχρονο, ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας, δίνοντας έμφαση στη διοικητική αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και τη συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις που τους αφορούν.
Παρεμβάσεις πραγματοποίησαν επίσης πανεπιστημιακοί, όπως ο καθηγητής Διοικητικής Επιστήμης και Δημοσίου Δικαίου του ΕΚΠΑ Νικόλαος Χλέπας, με προτάσεις για θεσμική ενδυνάμωση των ΟΤΑ, και ο καθηγητής Εφαρμοσμένης Στατιστικής του ΑΠΘ Θεόδωρος Χατζηπαντελής, ο οποίος ανέδειξε ζητήματα εκπροσώπησης και δημοκρατικής συμμετοχής στο εκλογικό σύστημα.
Η Αυτοδιοίκηση ως εγγυητής κοινωνικής συνοχής
Στην τοποθέτησή του, ο Γενικός Γραμματέας της ΚΕΔΕ υπογράμμισε ότι για πρώτη φορά διαμορφώνεται μια ουσιαστική συνεργασία ανάμεσα στην Κυβέρνηση, το Υπουργείο Εσωτερικών και την ΚΕΔΕ, με στόχο ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει στους Δήμους να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά και πιο κοντά στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Όπως σημείωσε, ο νέος Κώδικας δεν λύνει από μόνος του τα χρόνια προβλήματα υποστελέχωσης και υποχρηματοδότησης, ωστόσο θέτει ξεκάθαρους θεσμικούς κανόνες που μπορούν να βελτιώσουν τη δημοκρατική εκπροσώπηση και τη λειτουργικότητα των ΟΤΑ.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην εκλογή των αιρετών διοικήσεων από την πρώτη Κυριακή, ένα μέτρο που, όπως τόνισε, μπορεί να ενισχύσει τη συμμετοχή των πολιτών και να περιορίσει την αποχή, διασφαλίζοντας καθαρότερη και πιο αντιπροσωπευτική εντολή.
Περισσότερη αποκέντρωση, περισσότερη ισότητα
Ο Δημήτρης Καφαντάρης υπογράμμισε ότι οι Δήμοι αποτελούν το πρώτο σημείο επαφής των πολιτών με το κράτος, ιδιαίτερα σε ζητήματα κοινωνικής πολιτικής, φροντίδας, στήριξης ευάλωτων ομάδων και καθημερινής εξυπηρέτησης.
«Δυνατή Αυτοδιοίκηση σημαίνει δυνατότερο κράτος», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι χωρίς ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων, πόρων και ανθρώπινου δυναμικού, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ισότητα στην πρόσβαση στα δικαιώματα και στις υπηρεσίες.
Η ενίσχυση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων και η πιο δίκαιη κατανομή τους —με περισσότερους από 270 Δήμους να ωφελούνται— αποτελεί ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς όμως να εξαλείφει τις υφιστάμενες ανισότητες.
Η συζήτηση μόλις ξεκίνησε
Όπως κατέληξε ο Γενικός Γραμματέας της ΚΕΔΕ, η συζήτηση για μια ισχυρή, δημοκρατική και συμπεριληπτική Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση βρίσκεται ακόμα στην αρχή. Ωστόσο, για πρώτη φορά υπάρχουν οι προϋποθέσεις ώστε αυτή η συζήτηση να οδηγήσει σε ουσιαστικές αλλαγές που θα αγγίξουν την καθημερινότητα όλων — χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.
Γιατί οι Δήμοι δεν είναι απλώς διοικητικές μονάδες. Είναι οι χώροι όπου η δημοκρατία, η φροντίδα και η συμπερίληψη μπορούν να γίνουν πράξη.
