Μια ιστορική στιγμή για την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στη δημόσια ζωή σημειώθηκε στη Βουλή των Λόρδων, όταν η 67χρονη Τζέιν Κάμπελ εκφώνησε ομιλία χρησιμοποιώντας τη δική της φωνή, αναδημιουργημένη με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Μια ιδιαίτερα σημαντική στιγμή για την προσβασιμότητα, τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη καταγράφηκε την Τρίτη 13 Οκτωβρίου στο βρετανικό Κοινοβούλιο. Η Τζέιν Κάμπελ, μέλος της Βουλής των Λόρδων και διαχρονική υπερασπίστρια των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, έγινε η πρώτη που εκφώνησε ομιλία στο Κοινοβούλιο με τη βοήθεια φωνής αναδημιουργημένης μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης (AI).
Η 67χρονη βαρόνη ζει με νωτιαία μυϊκή ατροφία, μια νευρομυϊκή πάθηση που επηρεάζει, μεταξύ άλλων, την ικανότητά της να μιλά. Χάρη στις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας, κατάφερε να χρησιμοποιήσει ξανά τη δική της φωνή, όπως ακουγόταν πριν από την επιδείνωση της κατάστασής της.
Η στιγμή αυτή δεν αποτελεί μόνο ένα τεχνολογικό επίτευγμα. Αναδεικνύει στην πράξη πώς η καινοτομία μπορεί να συμβάλει στην άρση των εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία, ενισχύοντας την αυτονομία, την αξιοπρέπεια και το δικαίωμά τους στην ισότιμη συμμετοχή.
«Επιτρέψτε μου να σας παρουσιάσω τη βαρόνη Κάμπελ, έκδοση 2.0»
Κατά την έναρξη της ομιλίας της, η Τζέιν Κάμπελ εξήγησε τη σημασία της νέας τεχνολογίας για την ίδια.
«Αυτή η τεχνολογία αιχμής θα μου επιτρέψει να συμμετέχω στις συζητήσεις με τη δική μου φωνή, αυτήν που είχα πριν επιδεινωθεί η κατάστασή μου εξαιτίας της αναπηρίας μου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Ελπίζω να συμφωνήσετε μαζί μου ότι πρόκειται για μια συγκλονιστική εξέλιξη για τη Βουλή των Λόρδων», πρόσθεσε, κατά τη διάρκεια συζήτησης αφιερωμένης στην υγεία.
Στη συνέχεια, με μια φράση που συνδύαζε χιούμορ και συγκίνηση, δήλωσε: «Επιτρέψτε μου λοιπόν να σας παρουσιάσω τη βαρόνη Κάμπελ, έκδοση 2.0».
Αμέσως μετά, η ομιλία της ακούστηκε μέσα από τη φωνή που είχε αναδημιουργηθεί ψηφιακά, διατηρώντας τα προσωπικά χαρακτηριστικά της ομιλίας της πριν από την επιδείνωση της πάθησής της.
Από τα εμπόδια στην ισότιμη συμμετοχή
Για να χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη τεχνολογία, η Τζέιν Κάμπελ χρειάστηκε να λάβει ειδική άδεια από την αρμόδια Επιτροπή Διαδικασιών της Βουλής των Λόρδων.
Δεν ήταν, ωστόσο, η πρώτη φορά που χρειάστηκε να προσαρμοστούν οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες ώστε να διασφαλιστεί η συμμετοχή της.
Το 2021, η ίδια επιτροπή είχε επιτρέψει στην προσωπική της βοηθό να παρευρίσκεται στις συνεδριάσεις και να διαβάζει τις ομιλίες της, προβλέποντας εξαίρεση από έναν κανονισμό που ισχύει από το 1707 και δεν επιτρέπει σε πρόσωπα που δεν είναι μέλη της Βουλής να συμμετέχουν στις συζητήσεις.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει μια ουσιαστική διάσταση της συμπερίληψης: η ισότιμη συμμετοχή δεν προϋποθέτει να προσαρμόζεται το άτομο στα εμπόδια του περιβάλλοντός του, αλλά να δημιουργούνται οι κατάλληλες συνθήκες ώστε κάθε άνθρωπος να μπορεί να ασκεί τα δικαιώματά του.
Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αναδημιούργησε τη φωνή της
Για την αναδημιουργία της φωνής της, η Τζέιν Κάμπελ συνεργάστηκε με την εταιρεία ElevenLabs, η οποία ειδικεύεται στην ανάπτυξη συνθετικών φωνών με φυσικό ηχητικό αποτέλεσμα.
Όπως εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο η λογοθεραπεύτρια Γκάμπι Λάιμποβιτς, παλαιότερα η αναπαραγωγή μιας ανθρώπινης φωνής απαιτούσε την ηχογράφηση τουλάχιστον 400 φράσεων. Ακόμη και τότε, το αποτέλεσμα συχνά ακουγόταν μηχανικό, χωρίς να αποδίδει επαρκώς τον συναισθηματικό τόνο της ομιλίας.
Σήμερα, η Τεχνητή Νοημοσύνη επιτρέπει την αναδημιουργία μιας φωνής ακόμη και από ηχητικό δείγμα διάρκειας μόλις 30 δευτερολέπτων, ενώ για ένα πιο ολοκληρωμένο και φυσικό αποτέλεσμα συνιστώνται ηχογραφήσεις διάρκειας 30 έως 60 λεπτών.
Στην περίπτωση της Κάμπελ, η τεχνολογία δεν της προσέφερε απλώς ένα μέσο επικοινωνίας. Της έδωσε τη δυνατότητα να εκφράζεται δημόσια με μια φωνή που αναγνωρίζει ως δική της, διατηρώντας ένα σημαντικό στοιχείο της προσωπικής της ταυτότητας.
Μια ζωή αφιερωμένη στα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία
Η Τζέιν Κάμπελ διαγνώστηκε με νωτιαία μυϊκή ατροφία όταν ήταν ακόμη βρέφος. Τότε, οι γιατροί εκτιμούσαν ότι δεν θα ζούσε πέρα από την ηλικία των δύο ετών.
Διαψεύδοντας αυτή την πρόγνωση, αφιέρωσε δεκαετίες στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία και στην προώθηση της ισότιμης πρόσβασής τους στην κοινωνική και πολιτική ζωή.
Το 2007 έγινε μέλος της Βουλής των Λόρδων ως ανεξάρτητη, συνεχίζοντας τη δράση της για την προσβασιμότητα και την εξάλειψη των διακρίσεων.
Όταν η τεχνολογία γίνεται εργαλείο συμπερίληψης
Η ιστορία της Τζέιν Κάμπελ αναδεικνύει τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης όταν αξιοποιείται με επίκεντρο τον άνθρωπο και τις πραγματικές ανάγκες του.
Οι υποστηρικτικές τεχνολογίες μπορούν να διευρύνουν τις δυνατότητες επικοινωνίας, να ενισχύσουν την ανεξαρτησία και να συμβάλουν στην ουσιαστική συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην εκπαίδευση, την εργασία, την πολιτική και την κοινωνική ζωή.
Παράλληλα, η αξιοποίησή τους αναδεικνύει την ανάγκη να διασφαλίζεται ότι αυτές οι λύσεις είναι προσβάσιμες, οικονομικά προσιτές και διαθέσιμες σε όσους τις χρειάζονται.
Γιατί η συμπερίληψη δεν περιορίζεται στην αναγνώριση του δικαιώματος κάθε ανθρώπου να έχει φωνή. Σημαίνει να διασφαλίζουμε ότι κάθε φωνή μπορεί πραγματικά να ακουστεί.
Η Τζέιν Κάμπελ δεν απέκτησε τώρα φωνή. Είχε πάντοτε άποψη, παρουσία και λόγο στη δημόσια ζωή. Αυτό που άλλαξε ήταν ότι η τεχνολογία τής επέτρεψε να ακουστεί ξανά με τον δικό της, αναγνωρίσιμο τρόπο.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό μήνυμα της ιστορικής αυτής στιγμής: η πραγματική πρόοδος έρχεται όταν η τεχνολογία δεν αφήνει κανέναν πίσω.
