Διεύρυνση της πρόσβασης στους βρεφονηπιακούς σταθμούς, ενίσχυση της φροντίδας των παιδιών και νέα μέτρα για στέγαση και αποταμίευση. Οι αλλαγές που παρουσίασε η Δόμνα Μιχαηλίδου αγγίζουν ένα κρίσιμο ζήτημα συμπερίληψης: κατά πόσο κάθε οικογένεια έχει πραγματικά τις ίδιες ευκαιρίες να μεγαλώσει ένα παιδί με ασφάλεια και αξιοπρέπεια.
Η συμπερίληψη ξεκινά πολύ πριν από το σχολείο. Ξεκινά από τη δυνατότητα κάθε παιδιού να έχει πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα και προσχολική αγωγή και από τη δυνατότητα κάθε γονέα να συνδυάζει την οικογενειακή ζωή με την εργασία, χωρίς η οικονομική κατάσταση ή το μέγεθος της οικογένειας να δημιουργούν πρόσθετους αποκλεισμούς.
Σε αυτή την κατεύθυνση κινούνται οι αλλαγές στην προσχολική αγωγή που παρουσίασε η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, μιλώντας στο Action 24 στις 10 Σεπτεμβρίου 2026.
Οι τρεις βασικές αλλαγές αφορούν την αύξηση του εισοδηματικού ορίου στις 37.000 ευρώ για οικογένεια με δύο παιδιά, την πρόσβαση τρίτεκνων και πολύτεκνων οικογενειών χωρίς εισοδηματικά κριτήρια και την αύξηση κατά 10% της αξίας του voucher για τους βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται ένα ευρύτερο κοινωνικό ερώτημα: Πόσο εύκολο είναι σήμερα για διαφορετικές οικογένειες να έχουν πραγματικά ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα, στη στέγαση και στις ευκαιρίες που χρειάζονται τα παιδιά τους;
Περισσότερες οικογένειες στους βρεφονηπιακούς σταθμούς
Η παρέμβαση για τους βρεφονηπιακούς σταθμούς έχει προϋπολογισμό 37 εκατ. ευρώ και στόχο την αύξηση των διαθέσιμων θέσεων, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση περισσότερες οικογένειες.
Η διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων και η κατάργησή τους για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία μέσα από το πρίσμα της συμπερίληψης.
Η πρόσβαση στην προσχολική αγωγή δεν αφορά μόνο τη φύλαξη ενός παιδιού. Συνδέεται με την κοινωνικοποίησή του, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τη δυνατότητα συμμετοχής σε ένα οργανωμένο περιβάλλον από τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Ταυτόχρονα, μπορεί να καθορίσει το κατά πόσο ένας γονέας –και στην πράξη πολύ συχνά μια μητέρα– μπορεί να παραμείνει ή να επιστρέψει στην εργασία.
Γι’ αυτό και η πολιτική για τη φροντίδα των παιδιών είναι ταυτόχρονα πολιτική κοινωνικής ισότητας και ισότιμης συμμετοχής στην εργασία.
«Νταντάδες της Γειτονιάς»: Η φροντίδα ως προϋπόθεση ισότιμης συμμετοχής
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται το πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», το οποίο καλύπτει ανάγκες φροντίδας παιδιών μικρότερης ηλικίας και επιχειρεί να διευκολύνει τον συνδυασμό οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε η Υπουργός, 2.500 μητέρες έχουν ήδη βρει νταντά για τα παιδιά τους. Παράλληλα, μια νταντά μπορεί να αναλάβει έως τρία παιδιά και να εξασφαλίζει εισόδημα έως 1.500 ευρώ τον μήνα.
Η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν η συζήτηση αφορά την ισότητα των φύλων. Η φροντίδα των παιδιών εξακολουθεί να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την επαγγελματική ζωή των γυναικών. Επομένως, η ύπαρξη προσβάσιμων και αξιόπιστων δομών φροντίδας δεν αποτελεί απλώς οικογενειακή διευκόλυνση. Αποτελεί παράγοντα που μπορεί να ενισχύσει την οικονομική ανεξαρτησία και την ισότιμη παρουσία των γυναικών στην αγορά εργασίας.
Η στέγαση ως ζήτημα κοινωνικής συμπερίληψης
Η Δόμνα Μιχαηλίδου συνέδεσε τις παρεμβάσεις για την οικογένεια με το δημογραφικό και το στεγαστικό, παρουσιάζοντας παράλληλα τις αλλαγές στο πρόγραμμα «Σπίτι Μου III».
Οι δικαιούχοι θα μπορούν να φτάνουν έως την ηλικία των 55 ετών, το ανώτατο δάνειο αυξάνεται στις 230.000 ευρώ και η επιλέξιμη αξία κατοικίας στις 300.000 ευρώ. Η χρηματοδότηση θα μπορεί να καλύπτει έως το 90% της αξίας του ακινήτου.
Για οικογένειες με περισσότερα από τέσσερα παιδιά προβλέπονται επιπλέον 10 τετραγωνικά μέτρα για κάθε παιδί πέραν του τέταρτου.
Η πρόσβαση σε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή κατοικία αποτελεί βασική παράμετρο κοινωνικής ένταξης. Δεν επηρεάζει μόνο την απόφαση δημιουργίας οικογένειας, αλλά και την ασφάλεια, την αυτονομία και τις προοπτικές ανθρώπων που βρίσκονται σε διαφορετικές φάσεις της ζωής τους.
Ένας «Κουμπαράς» για πιο ισότιμη αφετηρία
Στην ίδια λογική εντάσσεται ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά», ένας ειδικός επενδυτικός λογαριασμός για παιδιά έως δύο ετών, χωρίς εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάστηκε, το κράτος θα καταθέτει ποσό αντίστοιχο με εκείνο που αποταμιεύει η οικογένεια, έως 1.200 ευρώ ετησίως. Τα χρήματα θα επενδύονται και θα μπορούν να αξιοποιηθούν όταν το παιδί συμπληρώσει τα 18 έτη, για σπουδές, στέγαση ή άλλα πρώτα βήματα της ενήλικης ζωής.
Η πρωτοβουλία φέρνει στο προσκήνιο μια ακόμη διάσταση της συμπερίληψης: την ανάγκη τα παιδιά να ξεκινούν την ενήλικη ζωή τους με όσο το δυνατόν περισσότερες ευκαιρίες, ανεξάρτητα από το οικογενειακό τους υπόβαθρο.
Παιδική προστασία: Κάθε παιδί χρειάζεται ένα ασφαλές περιβάλλον
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η αναφορά στην παιδική προστασία.
Η Υπουργός διευκρίνισε ότι τα παιδιά που βρίσκονται σε Μονάδες Παιδικής Προστασίας δεν είναι απαραίτητα ορφανά. Πρόκειται και για παιδιά που έχουν απομακρυνθεί από το οικογενειακό τους περιβάλλον, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να αναζητούν κατά προτεραιότητα μια ασφαλή λύση στο συγγενικό τους περιβάλλον.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στα παιδιά που παραμένουν σε νοσοκομεία κατόπιν εισαγγελικής εντολής. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, από περισσότερα από 250 παιδιά το 2019, ο αριθμός έχει μειωθεί σήμερα στα 65.
Τα νοσοκομεία, ωστόσο, δεν μπορούν να αποτελούν χώρους μακροχρόνιας διαμονής για παιδιά. Η ταχύτερη ολοκλήρωση των κοινωνικών ερευνών και η εξεύρεση της κατάλληλης μορφής φροντίδας αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την προστασία των δικαιωμάτων τους.
Γιατί η συμπερίληψη αφορά και τα παιδιά που δεν μεγαλώνουν μέσα στο παραδοσιακό οικογενειακό πλαίσιο. Κανένα παιδί δεν πρέπει να γίνεται λιγότερο ορατό επειδή η οικογενειακή του πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Η οικογενειακή πολιτική πρέπει να χωρά όλες τις οικογένειες
Το δημογραφικό δεν είναι μόνο ζήτημα αριθμών και γεννήσεων. Είναι και ζήτημα του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο καλούνται οι άνθρωποι να δημιουργήσουν, να μεγαλώσουν ή να στηρίξουν μια οικογένεια.
Προσχολική αγωγή, φροντίδα, εργασία, στέγαση, οικονομική ασφάλεια και παιδική προστασία συνδέονται μεταξύ τους. Και η ουσιαστική συμπερίληψη προϋποθέτει πολιτικές που αναγνωρίζουν ότι δεν έχουν όλες οι οικογένειες τις ίδιες ανάγκες, την ίδια οικονομική δυνατότητα ή την ίδια σύνθεση.
Η ισότητα δεν σημαίνει απαραίτητα να δίνεις σε όλους ακριβώς το ίδιο. Σημαίνει να δημιουργείς τις προϋποθέσεις ώστε διαφορετικοί άνθρωποι και διαφορετικές οικογένειες να έχουν ουσιαστικά ισότιμες ευκαιρίες.
Γιατί μια κοινωνία πραγματικά συμπεριληπτική δεν κρίνεται μόνο από το πόσο μιλά για την οικογένεια, αλλά από το πόσο χώρο δημιουργεί για κάθε παιδί και κάθε οικογένεια να ζουν με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και ίσες ευκαιρίες.
