Τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 καταγράφουν την Ελλάδα στην υψηλότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τον μέσο εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας. Οι διαφορές ανάμεσα σε πλήρη και μερική απασχόληση, μισθωτούς και αυτοαπασχολούμενους, αλλά και μεταξύ ανδρών και γυναικών, αναδεικνύουν διαφορετικές πτυχές της πραγματικότητας στην αγορά εργασίας.
Οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα καταγράφουν τον υψηλότερο μέσο εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία της Eurostat για το 2025.
Ο μέσος εβδομαδιαίος χρόνος στην κύρια εργασία για τους εργαζόμενους ηλικίας 16 έως 64 ετών στην Ελλάδα διαμορφώνεται στις 39,6 ώρες, έναντι 35,9 ωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η συνολική εικόνα, ωστόσο, διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με το καθεστώς απασχόλησης, καθώς στον γενικό μέσο όρο περιλαμβάνονται τόσο οι εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης όσο και όσοι εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης.
Πάνω από 40 ώρες για την πλήρη απασχόληση
Στους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης, η Ελλάδα καταγράφει επίσης τον υψηλότερο μέσο εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας στην ΕΕ.
Συγκεκριμένα, οι εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα εργάζονται κατά μέσο όρο 40,1 ώρες την εβδομάδα, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος είναι 38,7 ώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση και 38,6 ώρες στην Ευρωζώνη.
Στις ηλικίες 25 έως 64 ετών, ο μέσος εβδομαδιαίος χρόνος εργασίας στην Ελλάδα φτάνει τις 40,6 ώρες.
Τα δεδομένα αυτά αφορούν μέσους όρους και, επομένως, δεν αποτυπώνουν μεμονωμένα ωράρια ή τις συνθήκες εργασίας κάθε εργαζομένου. Δείχνουν, ωστόσο, σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών ως προς τον χρόνο που αφιερώνεται στην κύρια εργασία.
Η εικόνα της μερικής απασχόλησης
Η μερική απασχόληση αποτελεί έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν τον συνολικό μέσο όρο των εβδομαδιαίων ωρών εργασίας. Στην Ελλάδα το ποσοστό των εργαζομένων που καταγράφονται ως μερικώς απασχολούμενοι ανέρχεται σε 5,2%, έναντι 17,1% στην ΕΕ.
Η διαφορά αυτή είναι σημαντική για την ερμηνεία των στοιχείων. Σε χώρες όπου η μερική απασχόληση είναι περισσότερο διαδεδομένη, ο συνολικός μέσος εβδομαδιαίος χρόνος εργασίας διαμορφώνεται χαμηλότερα.
Παράλληλα, τα στοιχεία για τις νέες προσλήψεις στην Ελλάδα δείχνουν σημαντική παρουσία συμβάσεων μερικής απασχόλησης. Η αποτύπωση του πραγματικού χρόνου εργασίας των συγκεκριμένων εργαζομένων και η τήρηση του δηλωμένου ωραρίου αποτελούν ξεχωριστές παραμέτρους, οι οποίες δεν μπορούν να εξαχθούν μόνο από τα δεδομένα της Eurostat για τον μέσο χρόνο εργασίας.
Υπερωριακή εργασία
Πρόσθετα στοιχεία για τον χρόνο εργασίας προκύπτουν από έρευνα του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα. Σύμφωνα με την έρευνα, το 35,5% των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα αναφέρει ότι εργάζεται περισσότερο από το συμβατικό του ωράριο. Μεταξύ όσων πραγματοποιούν υπερωριακή εργασία, το 43,4% αναφέρει ότι δεν αμείβεται για τις επιπλέον ώρες.
Από τους εργαζόμενους που δηλώνουν υπερωριακή απασχόληση, το 24,1% εργάζεται επιπλέον 6 έως 10 ώρες την εβδομάδα, ενώ το 9,1% αναφέρει 11 ή περισσότερες πρόσθετες ώρες εβδομαδιαίως.
Τα συγκεκριμένα ευρήματα αφορούν την έρευνα του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ και πρέπει να διακρίνονται από τα στοιχεία της Eurostat, καθώς προέρχονται από διαφορετική έρευνα και μεθοδολογία.
Αυτοαπασχολούμενοι και χρόνος εργασίας
Ιδιαίτερα υψηλός είναι ο εβδομαδιαίος χρόνος εργασίας μεταξύ των αυτοαπασχολούμενων στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η Eurostat, οι αυτοαπασχολούμενοι στην Ελλάδα εργάζονται κατά μέσο όρο 46,3 ώρες την εβδομάδα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι αυτοαπασχολούμενοι εμφανίζονται συχνότερα στις κατηγορίες με τις περισσότερες ώρες εργασίας.
Μεταξύ των μισθωτών, το 38,4% εργάζεται από 40 έως 44,5 ώρες την εβδομάδα, ενώ το 6,4% εργάζεται 45 ώρες ή περισσότερο. Στους αυτοαπασχολούμενους, αντίστοιχα, το 32,2% εργάζεται από 40 έως 44,5 ώρες, ενώ ένα επιπλέον 32,2% εργάζεται τουλάχιστον 45 ώρες την εβδομάδα.
Οι διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών
Τα δεδομένα καταγράφουν επίσης διαφοροποίηση στον χρόνο εργασίας μεταξύ ανδρών και γυναικών. Στους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης στην ΕΕ, οι άνδρες εργάζονται κατά μέσο όρο 39,4 ώρες την εβδομάδα, έναντι 37,6 ωρών για τις γυναίκες. Η διαφορά στον εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας μεταξύ ανδρών και γυναικών ξεπερνά τις τρεις ώρες σε Ελλάδα, Ολλανδία και Ιρλανδία.
Η καταγραφή αυτών των διαφορών είναι σημαντική και στο πλαίσιο της ισότητας και της συμπερίληψης στην εργασία. Ο χρόνος εργασίας αποτελεί μία μόνο διάσταση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και χρειάζεται να εξετάζεται παράλληλα με παράγοντες όπως η πρόσβαση σε πλήρη ή μερική απασχόληση, οι ευθύνες φροντίδας, οι αποδοχές και οι ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης.
Τα συγκεκριμένα στοιχεία, από μόνα τους, δεν εξηγούν τις αιτίες της διαφοράς μεταξύ ανδρών και γυναικών, αλλά καταγράφουν ένα πεδίο στο οποίο οι εργασιακές εμπειρίες διαφοροποιούνται.
Πώς συγκρίνεται η Ελλάδα με την υπόλοιπη Ευρώπη
Με βάση τον συνολικό μέσο εβδομαδιαίο χρόνο στην κύρια εργασία, μετά την Ελλάδα βρίσκονται η Βουλγαρία και η Πολωνία με 38,7 ώρες και η Λιθουανία με 38,4 ώρες. Στην άλλη πλευρά της κατανομής, η Ολλανδία καταγράφει 31,9 ώρες, η Γερμανία και η Δανία 33,9 ώρες και η Αυστρία 34 ώρες.
Οι διαφορές αυτές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι ένας εργαζόμενος σε μία χώρα έχει μικρότερο συμβατικό ωράριο από έναν εργαζόμενο σε κάποια άλλη. Ο συνολικός μέσος όρος επηρεάζεται, μεταξύ άλλων, από τη διάδοση της μερικής απασχόλησης και τη σύνθεση της αγοράς εργασίας.
Πραγματικές και συνήθεις ώρες εργασίας
Η Eurostat διαχωρίζει τις «πραγματικές» από τις «συνήθεις» ώρες εργασίας. Οι πραγματικές ώρες αφορούν τον χρόνο που εργάστηκε κάποιος κατά τη συγκεκριμένη εβδομάδα αναφοράς. Μπορούν επομένως να επηρεαστούν από άδειες, ασθένεια, αργίες ή άλλες απουσίες.
Οι συνήθεις ώρες περιγράφουν περισσότερο το τυπικό εβδομαδιαίο μοτίβο εργασίας και δεν επηρεάζονται με τον ίδιο τρόπο από μια προσωρινή απουσία κατά την περίοδο της έρευνας.
Η διάκριση είναι ουσιαστική όταν συγκρίνονται χώρες και διαφορετικές ομάδες εργαζομένων, καθώς ένας ενιαίος αριθμός δεν αποτυπώνει όλες τις διαστάσεις του χρόνου και των συνθηκών εργασίας.
Ο χρόνος εργασίας ως διάσταση μιας συμπεριληπτικής αγοράς εργασίας
Για μια συζήτηση γύρω από τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη, τα στοιχεία για τον χρόνο εργασίας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία όταν εξετάζονται μαζί με τις διαφορετικές συνθήκες υπό τις οποίες συμμετέχουν οι άνθρωποι στην αγορά εργασίας.
Φύλο, ηλικία, καθεστώς απασχόλησης, αυτοαπασχόληση ή μισθωτή εργασία και δυνατότητα πρόσβασης σε ευέλικτες μορφές εργασίας μπορούν να συνδέονται με διαφορετικές εργασιακές εμπειρίες.
Τα δεδομένα της Eurostat δεν αξιολογούν από μόνα τους την ποιότητα μιας θέσης εργασίας ούτε αποδεικνύουν τις αιτίες πίσω από αυτές τις διαφοροποιήσεις. Προσφέρουν, όμως, μια συγκρίσιμη βάση για την εξέταση του τρόπου με τον οποίο κατανέμεται ο χρόνος εργασίας μεταξύ χωρών και διαφορετικών ομάδων εργαζομένων.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, η βασική εικόνα για το 2025 είναι σαφής: η χώρα καταγράφει τον υψηλότερο μέσο εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ για τους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης ο μέσος χρόνος ξεπερνά τις 40 ώρες την εβδομάδα.
