Το 87% των εργαζομένων δηλώνει ότι βιώνει συχνά ή μόνιμα άγχος, ενώ ηλικία, φύλο, σεξουαλικός προσανατολισμός και εθνικότητα αναδεικνύονται σε παράγοντες που συνδέονται με περιστατικά παρενόχλησης. Τα ευρήματα του ΙΝΕ ΓΣΕΕ επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη για ασφαλείς, ισότιμους και συμπεριληπτικούς χώρους εργασίας.
Η διαφορετικότητα και η συμπερίληψη στον χώρο εργασίας δεν περιορίζονται στην εκπροσώπηση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων. Συνδέονται άμεσα με το κατά πόσο κάθε εργαζόμενος αισθάνεται ασφαλής, σεβαστός και ισότιμος, χωρίς διακρίσεις, αποκλεισμούς ή συμπεριφορές που επιβαρύνουν την καθημερινότητά του.
Τα στοιχεία έρευνας του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ (ΙΝΕ ΓΣΕΕ) αποτυπώνουν ένα ιδιαίτερα πιεστικό εργασιακό περιβάλλον. Το άγχος, η εντατικοποίηση της εργασίας, αλλά και φαινόμενα παρενόχλησης και εκφοβισμού συνθέτουν μια πραγματικότητα που επηρεάζει όχι μόνο την επαγγελματική ζωή, αλλά και την προσωπική και κοινωνική ευημερία των εργαζομένων.
Το 87% βιώνει εργασιακό άγχος
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 73% των εργαζομένων εργάζεται υπό αυστηρά χρονοδιαγράμματα, ενώ το 87% αναφέρει ότι βρίσκεται συχνά ή μόνιμα σε συνθήκες άγχους.
Παράλληλα, περισσότεροι από τους μισούς εργαζομένους (51%) εκτιμούν ότι η ψυχολογική επιβάρυνση που προέρχεται από την εργασία επηρεάζει αρνητικά την προσωπική και κοινωνική τους ζωή.
Η εργασιακή πίεση φαίνεται, μάλιστα, να διαπερνά όλες τις ηλικιακές ομάδες. Στους εργαζομένους ηλικίας 17 έως 34 ετών, το 47% δηλώνει ότι βιώνει πίεση «πάντα» ή «τις περισσότερες φορές». Το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 50% για τις ηλικίες 35-54 ετών και στο 53% για τους εργαζομένους άνω των 55 ετών.
Την ίδια στιγμή, το 57% των εργαζομένων ηλικίας 35-54 ετών και το 52% όσων είναι άνω των 55 ετών αναφέρουν ότι η εργασιακή πίεση επηρεάζει ουσιαστικά τη ζωή τους εκτός εργασίας.
Όταν η διαφορετικότητα γίνεται αιτία παρενόχλησης
Ιδιαίτερη σημασία από την οπτική της διαφορετικότητας και της συμπερίληψης έχουν τα ευρήματα που αφορούν την παρενόχληση στον χώρο εργασίας.
Σύμφωνα με την έρευνα, μεταξύ των παραγόντων που αναφέρονται σε σχέση με περιστατικά παρενόχλησης βρίσκονται η ηλικία (36%), το φύλο (27%), ο σεξουαλικός προσανατολισμός (10%) και η εθνικότητα (7%).
Οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των ομάδων είναι επίσης χαρακτηριστικές. Στις γυναίκες, το φύλο αναφέρεται ως βασική αιτία παρενόχλησης σε ποσοστό 42%, ενώ στους άνδρες η ηλικία εμφανίζεται ως ο συχνότερος σχετικός παράγοντας, με ποσοστό 35%.
Αξιοσημείωτο είναι και το εύρημα για τους νεότερους εργαζομένους. Στην ηλικιακή ομάδα 17-34 ετών, το 10% αναφέρει ότι έχει δεχθεί παρενόχληση λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού, ποσοστό υψηλότερο από εκείνο των υπόλοιπων ηλικιακών ομάδων.
Τα δεδομένα αυτά υπενθυμίζουν ότι η συμπερίληψη δεν εξαντλείται στην πρόσληψη ανθρώπων με διαφορετικά χαρακτηριστικά και ταυτότητες. Αφορά και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος στο οποίο η ηλικία, το φύλο, η εθνικότητα ή ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν μετατρέπονται σε παράγοντες άνισης μεταχείρισης ή παρενόχλησης.
Ποιοι κλάδοι εμφανίζουν τη μεγαλύτερη πίεση
Υψηλά επίπεδα εντατικοποίησης της εργασίας καταγράφονται σε μια σειρά από κλάδους. Στην εκπαίδευση το σχετικό ποσοστό φτάνει το 79%, στις επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες το 77%, ενώ στη μεταποίηση, καθώς και στους κλάδους της εστίασης και της φιλοξενίας, διαμορφώνεται στο 76%.
Αυξημένη πίεση καταγράφεται επίσης στην υγεία, στις κατασκευές και στο λιανεμπόριο.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν μια ακόμη διάσταση της συμπερίληψης: ένα εργασιακό περιβάλλον δεν μπορεί να θεωρείται πραγματικά συμπεριληπτικό όταν οι εργαζόμενοι καλούνται να λειτουργούν συστηματικά υπό συνθήκες υπερβολικής πίεσης, χωρίς επαρκείς μηχανισμούς υποστήριξης και προστασίας.
Μεγαλύτερη επιχείρηση, μεγαλύτερη πίεση
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συσχέτιση μεταξύ του μεγέθους μιας επιχείρησης και της εργασιακής πίεσης.
Στις μικρές επιχειρήσεις, το ποσοστό των εργαζομένων που βιώνουν εργασιακή πίεση φτάνει το 65%, ενώ στις επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζομένους αγγίζει το 84%. Παράλληλα, το 62% των εργαζομένων σε μεγάλες επιχειρήσεις δηλώνει ότι η εργασία επηρεάζει αρνητικά την προσωπική του ζωή.
Τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τις πολιτικές ανθρώπινου δυναμικού και DEI, καθώς δείχνουν ότι οι πρωτοβουλίες για τη διαφορετικότητα χρειάζεται να συνοδεύονται από ουσιαστικές πολιτικές για την ευημερία, την ψυχολογική ασφάλεια και την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Η συμπερίληψη είναι και ζήτημα ασφάλειας
Ένας συμπεριληπτικός χώρος εργασίας δεν χαρακτηρίζεται μόνο από το ποιοι άνθρωποι βρίσκονται μέσα σε αυτόν, αλλά και από το πώς βιώνουν την καθημερινότητά τους.
Η πρόληψη της παρενόχλησης και του εκφοβισμού, η ύπαρξη ασφαλών και προσβάσιμων μηχανισμών αναφοράς περιστατικών, η εκπαίδευση στελεχών και εργαζομένων, η ίση μεταχείριση και η καλλιέργεια ψυχολογικής ασφάλειας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για μια κουλτούρα ουσιαστικής συμπερίληψης.
Η συνεχής εργασιακή επιβάρυνση μπορεί, άλλωστε, να συνδέεται με επαγγελματική εξουθένωση, προβλήματα ύπνου, μειωμένη απόδοση και περισσότερες απουσίες από την εργασία. Όταν σε αυτή την πίεση προστίθενται εμπειρίες διάκρισης, εκφοβισμού ή παρενόχλησης, το ζήτημα ξεπερνά τα όρια της ατομικής ευημερίας και αφορά συνολικά την κουλτούρα και τη λειτουργία ενός οργανισμού.
Τα στοιχεία του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, επομένως, ανοίγουν μια ευρύτερη συζήτηση: η διαφορετικότητα έχει πραγματική αξία όταν συνοδεύεται από συμπερίληψη, σεβασμό και ασφάλεια στην καθημερινή εργασιακή εμπειρία. Για τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να διαμορφώνουν πιο ποικιλόμορφες ομάδες, αλλά να δημιουργούν συνθήκες μέσα στις οποίες όλοι οι άνθρωποι μπορούν να εργάζονται χωρίς φόβο παρενόχλησης ή αποκλεισμού και με ίσες δυνατότητες συμμετοχής και εξέλιξης.
