Η ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν αποτελεί μόνο οικονομικό και θεσμικό ζήτημα, αλλά συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα των πόλεων να γίνουν πιο προσβάσιμες, συμπεριληπτικές και δίκαιες για όλους τους πολίτες. Στο Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ, ο Πρόεδρος Λάζαρος Κυρίζογλου έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη ουσιαστικής αύξησης της χρηματοδότησης των Δήμων.
Με κεντρικό μήνυμα την ανάγκη ενίσχυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ξεκίνησαν στην Καλαμάτα οι εργασίες του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), που πραγματοποιείται από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου.
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης, Λάζαρος Κυρίζογλου, υπογράμμισε ότι οι Δήμοι χρειάζονται άμεσα σημαντική αύξηση της χρηματοδότησής τους, προκειμένου να ανταποκρίνονται στις αυξανόμενες ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Πέρα από την οικονομική διάσταση, η συζήτηση για την ενίσχυση των Δήμων αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα: πώς μπορούν οι ελληνικές πόλεις να διασφαλίσουν ίσες ευκαιρίες, προσβασιμότητα και ουσιαστική συμμετοχή για όλους, ανεξάρτητα από ηλικία, αναπηρία, φύλο, καταγωγή ή κοινωνικοοικονομική κατάσταση;
Χρηματοδοτικό κενό 2,3 δισ. ευρώ για τους Δήμους
Σύμφωνα με τη μελέτη αποτίμησης του κόστους άσκησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων, που εκπονήθηκε από την ΚΕΔΕ σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ και υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Εσωτερικών, το λειτουργικό κόστος των Δήμων για το 2025 ανήλθε σε 5,34 δισ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή, η χρηματοδότηση μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) για το 2026 διαμορφώνεται στα 3,040 δισ. ευρώ, με τη διαφορά των δύο μεγεθών να φτάνει τα 2,3 δισ. ευρώ.
Παρότι ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ αναγνώρισε την αύξηση της χρηματοδότησης από το 2019, επισήμανε ότι οι σημερινές ανάγκες είναι σημαντικά μεγαλύτερες.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην απόσταση που χωρίζει την Ελλάδα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι δαπάνες των Δήμων αντιστοιχούν στο 4,01% του ΑΕΠ, έναντι 11,27% στην Ευρώπη.
Η συμπερίληψη ξεκινά από την καθημερινότητα της πόλης
Η επαρκής χρηματοδότηση των Δήμων αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν εξετάζεται μέσα από το πρίσμα της διαφορετικότητας και της κοινωνικής συμπερίληψης.
Οι Δήμοι βρίσκονται πιο κοντά στην καθημερινότητα των πολιτών και μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην άρση των ανισοτήτων και των αποκλεισμών.
Από την προσβασιμότητα των δημόσιων χώρων και των δημοτικών υπηρεσιών για τα άτομα με αναπηρία έως την υποστήριξη ηλικιωμένων, την κοινωνική ένταξη μεταναστών και προσφύγων, την ενίσχυση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και τη δημιουργία ασφαλών δημόσιων χώρων για όλους, η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί βασικό πυλώνα μιας συμπεριληπτικής κοινωνίας.
Ωστόσο, η υλοποίηση τέτοιων πολιτικών απαιτεί ανθρώπινους πόρους, κατάλληλες υποδομές, τεχνογνωσία και σταθερή χρηματοδότηση.
Μια πόλη δεν μπορεί να είναι πραγματικά συμπεριληπτική εάν δεν διαθέτει τα μέσα για να ανταποκριθεί στις διαφορετικές ανάγκες των ανθρώπων που ζουν, εργάζονται και δραστηριοποιούνται σε αυτήν.
Οι οικονομικές διεκδικήσεις της ΚΕΔΕ
Στην εισήγησή του, ο Λάζαρος Κυρίζογλου παρουσίασε τις οκτώ οικονομικές διεκδικήσεις της ΚΕΔΕ, οι οποίες έχουν ήδη υποβληθεί στον Πρωθυπουργό.
Στον πυρήνα των αιτημάτων βρίσκεται η άμεση αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, ώστε να καλύπτεται το πραγματικό λειτουργικό κόστος των Δήμων, με στόχο την απόδοση του 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού μέσα στην επόμενη πενταετία.
Παράλληλα, η ΚΕΔΕ διεκδικεί νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα για τις τοπικές υποδομές, τριετές πρόγραμμα προσλήψεων, κάλυψη των πρόσθετων μισθολογικών επιβαρύνσεων, ειδική μέριμνα για ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους, καθώς και μέτρα για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
Στις διεκδικήσεις περιλαμβάνονται επίσης η επαναφορά του ενεργειακού συμψηφισμού, η κατάργηση του τέλους ταφής, η χρηματοδότηση υποδομών ανακύκλωσης, ύδρευσης και αποχέτευσης και η δημιουργία μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων.
«Καμία νέα αρμοδιότητα στους Δήμους χωρίς τους αντίστοιχους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους», υπογράμμισε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ.
Από τη χρηματοδότηση στη δημιουργία συμπεριληπτικών πόλεων
Η συζήτηση που ανοίγει η ΚΕΔΕ συνδέεται ουσιαστικά με τον διάλογο για το μέλλον των πόλεων, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ισότιμη συμμετοχή όλων των πολιτών στη δημόσια ζωή.
Αυτή ακριβώς η προσέγγιση βρίσκεται στον πυρήνα της φιλοσοφίας του Diversity Charter Greece και της πρωτοβουλίας Diversity in Cities, που αναδεικνύει τη σημασία της διαφορετικότητας, της ισότητας και της συμπερίληψης στο αστικό περιβάλλον.
Η δημιουργία πόλεων χωρίς αποκλεισμούς προϋποθέτει τη συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Πολιτείας, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών.
Προϋποθέτει, επίσης, πολιτικές που δεν περιορίζονται σε διακηρύξεις, αλλά μεταφράζονται σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις: προσβάσιμα πεζοδρόμια και δημόσια κτίρια, συμπεριληπτικές δημοτικές υπηρεσίες, ίση πρόσβαση στον πολιτισμό και τον αθλητισμό, ψηφιακή προσβασιμότητα και ουσιαστική εκπροσώπηση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων στη λήψη αποφάσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, η οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια των Δήμων μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για τη μετάβαση από τη θεωρητική αναγνώριση της διαφορετικότητας στην έμπρακτη εφαρμογή πολιτικών συμπερίληψης.
Ισχυρή Αυτοδιοίκηση σημαίνει περισσότερες ευκαιρίες για όλους
Το αίτημα της ΚΕΔΕ για περισσότερους πόρους επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη να αντιμετωπίζονται οι Δήμοι όχι μόνο ως φορείς διαχείρισης καθημερινών προβλημάτων, αλλά και ως πρωταγωνιστές της κοινωνικής συνοχής.
Η επένδυση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να αποτελέσει επένδυση στην ισότητα, την προσβασιμότητα και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Γιατί το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι απλώς πόλεις με περισσότερους πόρους, αλλά πόλεις που αξιοποιούν αυτούς τους πόρους ώστε κανένας άνθρωπος να μη μένει πίσω.
