Μια ανοιχτή συζήτηση για το μέλλον του τουρισμού στον Δήμο Μονεμβασίας, με την τοπική κοινωνία στο επίκεντρο.
Πώς μπορεί η τουριστική ανάπτυξη να συνεχιστεί, χωρίς να χαθεί ο χαρακτήρας και η μοναδικότητα της Μονεμβασιάς; Και πώς μπορεί ένας προορισμός να εξελίσσεται με τρόπο βιώσιμο, συμμετοχικό και συμπεριληπτικό, δημιουργώντας αξία τόσο για τους ανθρώπους που τον επισκέπτονται όσο και για εκείνους που ζουν και εργάζονται σε αυτόν;
Αυτό ήταν το βασικό ερώτημα που βρέθηκε στο επίκεντρο της ημερίδας «Δήμος Μονεμβασίας: Σχεδιάζοντας το μέλλον του τουρισμού», η οποία πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026, στο Τουριστικό Περίπτερο Μονεμβασίας.
Η ημερίδα διοργανώθηκε από τον Δήμο Μονεμβασίας σε συνεργασία με το ΚΕΑΝ – Κύτταρο Εναλλακτικών Αναζητήσεων, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου TO CARE MED – Interreg Euro-MED, και αποτέλεσε συνέχεια της πρώτης συνάντησης που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Ιούνιο.
Στόχος της δεύτερης αυτής συνάντησης ήταν να γίνει ένα ακόμη βήμα: από τη συζήτηση στην πράξη, μέσα από την παρουσίαση νέων γνώσεων, καλών πρακτικών και εργαλείων που μπορούν να συμβάλουν στον καλύτερο σχεδιασμό και τη διαχείριση της τουριστικής ανάπτυξης.
Η Μονεμβασιά αποτελεί έναν προορισμό με ιδιαίτερη ιστορική, πολιτιστική και φυσική αξία. Η αυξανόμενη τουριστική κίνηση δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για την τοπική οικονομία και τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, όμως, δημιουργεί και την ανάγκη για έναν πιο οργανωμένο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ώστε η ανάπτυξη να συμβαδίζει με την προστασία του τόπου και την ποιότητα ζωής της τοπικής κοινωνίας.
Μέσα από το πρίσμα της διαφορετικότητας και της συμπερίληψης, η συζήτηση αυτή αποκτά ακόμη μία σημαντική διάσταση: ένας βιώσιμος προορισμός δεν αφορά μόνο τη διαχείριση των τουριστικών ροών ή την προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Συνδέεται και με τη δυνατότητα διαφορετικών ανθρώπων και κοινωνικών ομάδων να συμμετέχουν, να ακούγονται και να αποτελούν μέρος της ανάπτυξης και της ζωής ενός τόπου.
Από τον διάλογο στην πράξη
Η ημερίδα ξεκίνησε με χαιρετισμούς από τον Σταύρο Χριστάκο, Αντιδήμαρχο Δημοτικής Ενότητας Μονεμβασίας, τη Μαντώ Μαστοροπούλου, Πρόεδρο του Συλλόγου Επαγγελματιών Μονεμβασίας, και τον Σταύρο Μηλιώνη, Πρόεδρο του ΚΕΑΝ.
Στη συνέχεια, η Raffaella Lioce, από το Department of Economics του University of Venice Ca’ Foscari, παρουσίασε το έργο TO CARE MED, αναδεικνύοντας τη σημασία της καλύτερης κατανόησης και διαχείρισης των πιέσεων που μπορεί να δημιουργεί η τουριστική ανάπτυξη στους μεσογειακούς προορισμούς.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η παρουσίαση της Emma Magistri, Research Fellow στο Department of Economics του University of Venice Ca’ Foscari, σχετικά με καλές πρακτικές στον οικοτουρισμό.
Μέσα από παραδείγματα και εμπειρίες από άλλους προορισμούς, παρουσιάστηκαν διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους η τουριστική ανάπτυξη μπορεί να συνδυαστεί με την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου.
Ακολούθησε η παρουσίαση των σεναρίων του εργαλείου για το όριο φέρουσας ικανότητας του τουρισμού (Tourism Carrying Capacity Limit – TCCL) από την Emma Magistri και τη Raffaella Lioce.
Το εργαλείο, που αναπτύχθηκε αρχικά στο πλαίσιο του έργου ALTERECO και μεταφέρεται και προσαρμόζεται σε νέους προορισμούς μέσω του TO CARE MED, μπορεί να υποστηρίξει τους τοπικούς φορείς στην καλύτερη κατανόηση της τουριστικής πίεσης και στη λήψη πιο τεκμηριωμένων αποφάσεων για τη διαχείριση και τον σχεδιασμό του τουρισμού.
Η αξιοποίηση δεδομένων και εξειδικευμένων εργαλείων μπορεί, με αυτόν τον τρόπο, να συμβάλει σε έναν σχεδιασμό που δεν αντιμετωπίζει έναν τόπο αποκλειστικά ως τουριστικό προϊόν, αλλά ως ένα ζωντανό περιβάλλον στο οποίο συνυπάρχουν κάτοικοι, εργαζόμενοι, επαγγελματίες, επιχειρήσεις, φορείς και επισκέπτες με διαφορετικές ανάγκες.
Η τοπική κοινωνία στο επίκεντρο
Κεντρικό στοιχείο της ημερίδας ήταν η συμμετοχή των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται στη Μονεμβασιά.
Οι επαγγελματίες του τουρισμού, οι τοπικοί φορείς και η τοπική κοινωνία γνωρίζουν από πρώτο χέρι τις ανάγκες, τις προκλήσεις αλλά και τις δυνατότητες του προορισμού. Η εμπειρία τους αποτελεί, επομένως, βασικό μέρος κάθε προσπάθειας για τον σχεδιασμό του μέλλοντος της περιοχής.
Ακριβώς αυτή η συμμετοχική διάσταση αποτελεί σημαντικό σημείο σύνδεσης της βιωσιμότητας με τη συμπερίληψη. Ο σχεδιασμός ενός τόπου αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν δεν πραγματοποιείται μόνο για την τοπική κοινωνία, αλλά και με τη συμμετοχή της, δίνοντας χώρο στις διαφορετικές εμπειρίες, ανάγκες και οπτικές των ανθρώπων που αποτελούν μέρος της.
Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκε η ανάγκη για έναν τουρισμό που στηρίζει την τοπική οικονομία, δημιουργεί ευκαιρίες για την τοπική κοινωνία, προστατεύει την ταυτότητα και την πολιτιστική κληρονομιά της Μονεμβασιάς και προσφέρει μια ποιοτική εμπειρία στους επισκέπτες.
Παράλληλα, η παρουσία των ερευνητριών του University of Venice Ca’ Foscari έδωσε στη συζήτηση μια ευρύτερη ευρωπαϊκή και μεσογειακή διάσταση, μέσα από τη μεταφορά γνώσης, εμπειρίας και καλών πρακτικών από άλλους προορισμούς.
Η ανταλλαγή αυτών των διαφορετικών εμπειριών έχει ιδιαίτερη σημασία για έναν σύγχρονο τουριστικό σχεδιασμό. Κάθε προορισμός έχει τη δική του ταυτότητα και τις δικές του ανάγκες, όμως η ανταλλαγή γνώσης μπορεί να προσφέρει εργαλεία ώστε οι τοπικές κοινωνίες να διαμορφώνουν λύσεις προσαρμοσμένες στα δικά τους χαρακτηριστικά.
Βιωσιμότητα και συμπερίληψη: δύο έννοιες που μπορούν να συναντηθούν
Η συζήτηση για το μέλλον του τουρισμού συνδέεται όλο και περισσότερο με ένα ευρύτερο ερώτημα: ποιον θέλουμε τελικά να αφορά η ανάπτυξη ενός προορισμού;
Η βιωσιμότητα δεν περιορίζεται μόνο στην περιβαλλοντική προστασία. Περιλαμβάνει την κοινωνική και οικονομική διάσταση της ανάπτυξης, την ποιότητα ζωής των κατοίκων και τη δυνατότητα της τοπικής κοινωνίας να συμμετέχει ουσιαστικά στις αλλαγές που επηρεάζουν τον τόπο της.
Σε αυτή τη λογική, η διαφορετικότητα και η συμπερίληψη μπορούν να αποτελέσουν μέρος της συζήτησης για το μοντέλο τουρισμού που θέλουμε να οικοδομήσουμε. Ένας πραγματικά βιώσιμος προορισμός χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη ότι οι άνθρωποι δεν έχουν όλοι τις ίδιες ανάγκες, εμπειρίες ή δυνατότητες πρόσβασης και συμμετοχής.
Αυτό αφορά τους κατοίκους και τους εργαζομένους, αλλά και τους ίδιους τους επισκέπτες. Η ηλικία, η αναπηρία, η κινητικότητα, η οικονομική και κοινωνική κατάσταση, η εθνική ή πολιτισμική προέλευση και πολλές ακόμη διαφορετικές ανθρώπινες εμπειρίες μπορούν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο κάποιος βιώνει έναν προορισμό.
Γι’ αυτό και η συμπερίληψη μπορεί να αποτελέσει έναν επιπλέον άξονα προβληματισμού για το μέλλον: από την προσβασιμότητα και την ισότιμη ενημέρωση μέχρι τη συμμετοχή της κοινωνίας στις αποφάσεις και τη δημιουργία ευκαιριών που μπορούν να ωφελούν όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους.
Το ζητούμενο είναι καλύτερος τουρισμός
Η ημερίδα ανέδειξε ότι η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να αποτελέσει υπόθεση ενός μόνο φορέα. Χρειάζεται συνεργασία μεταξύ της τοπικής αυτοδιοίκησης, των επαγγελματιών του τουρισμού, των επιχειρήσεων, των τοπικών φορέων και της ίδιας της κοινωνίας.
Η συνεργασία αυτή είναι κρίσιμη και για έναν περισσότερο συμπεριληπτικό τρόπο ανάπτυξης. Η συμμετοχή διαφορετικών ανθρώπων και φορέων μπορεί να διευρύνει την οπτική μέσα από την οποία σχεδιάζεται το μέλλον ενός προορισμού και να βοηθήσει ώστε διαφορετικές ανάγκες και εμπειρίες να λαμβάνονται υπόψη.
Για τη Μονεμβασιά, το ζητούμενο δεν είναι απλώς περισσότερος τουρισμός. Είναι καλύτερος τουρισμός: τουρισμός που δημιουργεί αξία για τον επισκέπτη και την τοπική οικονομία, ενισχύει την τοπική κοινωνία και, ταυτόχρονα, προστατεύει όλα εκείνα που κάνουν τον προορισμό μοναδικό.
Ένας «καλύτερος τουρισμός» μπορεί παράλληλα να σημαίνει έναν τουρισμό περισσότερο ανοιχτό στους ανθρώπους και στις διαφορετικές ανάγκες τους: έναν τουρισμό στον οποίο η οικονομική ανάπτυξη, η προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς, η κοινωνική συμμετοχή, η προσβασιμότητα και η συμπερίληψη δεν αντιμετωπίζονται ως ανταγωνιστικοί στόχοι, αλλά ως διαφορετικές πλευρές μιας κοινής προσπάθειας.
Η συγκεκριμένη δράση αποτελεί ακόμη ένα βήμα προς έναν πιο βιώσιμο, ανθεκτικό και ποιοτικό τουριστικό προορισμό, μέσα από τη συνεργασία, την ανταλλαγή γνώσης και τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας.
Και ίσως εκεί βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα για το μέλλον του τουρισμού: η επιτυχία ενός προορισμού δεν μετριέται μόνο από το πόσους ανθρώπους προσελκύει, αλλά και από το κατά πόσο η ανάπτυξή του σέβεται τον τόπο, ενδυναμώνει την κοινωνία που τον κρατά ζωντανό και δημιουργεί χώρο για περισσότερους ανθρώπους να συμμετέχουν και να τον βιώνουν ισότιμα.
