Για δεκαετίες, η ιατρική έρευνα και ο τεχνολογικός σχεδιασμός είχαν ένα «αόρατο» πρότυπο: το ανδρικό σώμα. Από τις κλινικές δοκιμές μέχρι τα crash test, οι γυναίκες συχνά αντιμετωπίζονταν ως εξαίρεση και όχι ως κανόνας. Το FemTech έρχεται να ανατρέψει αυτή την ιστορική ανισορροπία — και δεν αφορά μόνο την καινοτομία, αλλά τη δικαιοσύνη, τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη στην υγεία.
Τι είναι το FemTech;
Ο όρος επινοήθηκε το 2016 από τη Ida Tin, ιδρύτρια της εφαρμογής Clue, και περιγράφει το οικοσύστημα τεχνολογιών που εστιάζουν στη γυναικεία υγεία: από εφαρμογές και wearables μέχρι διαγνωστικά εργαλεία και ψηφιακές θεραπείες.
Παρότι κάποιοι το υποβάθμισαν ως «ροζ μάρκετινγκ», το FemTech αποτελεί ουσιαστικά μια διορθωτική παρέμβαση σε δεκαετίες ερευνητικής μονομέρειας. Δεν δημιουργεί μια «ειδική» αγορά — αναδεικνύει ανάγκες που παρέμεναν στο περιθώριο.
Σύμφωνα με τη McKinsey & Company, η αγορά του FemTech αναμένεται να αγγίξει τα 60 δισ. δολάρια τα επόμενα χρόνια. Κι όμως, η χρηματοδότηση προς γυναίκες ιδρύτριες παραμένει δυσανάλογα χαμηλή. Το χάσμα αυτό δεν είναι μόνο οικονομικό· είναι και βαθιά κοινωνικό.
Από τη γονιμότητα στην ολιστική υγεία
Το FemTech σήμερα δεν περιορίζεται στην παρακολούθηση της περιόδου ή της γονιμότητας. Επεκτείνεται σε κρίσιμους τομείς όπως:
- Η εμμηνόπαυση, που για χρόνια αντιμετωπιζόταν ως ταμπού.
- Ο καρκίνος του μαστού και του τραχήλου της μήτρας, με νέες διαγνωστικές λύσεις.
- Η ενδομητρίωση — μια πάθηση που επηρεάζει 1 στις 10 γυναίκες παγκοσμίως, αλλά συχνά χρειάζεται χρόνια για να διαγνωστεί.
Ο World Health Organization έχει επισημάνει ότι οι έμφυλες ανισότητες επηρεάζουν άμεσα την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και την ποιότητα φροντίδας. Το FemTech, επομένως, δεν είναι απλώς αγορά — είναι εργαλείο άρσης ανισοτήτων.
Καινοτομία με ενσυναίσθηση
Πώς μεταφράζεται αυτό στην καθημερινότητα;
- Διαγνωστικά στο σπίτι που ανιχνεύουν ορμονικές διαταραχές ή σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.
- Wearables για την εμμηνόπαυση που μειώνουν τις εξάψεις σε πραγματικό χρόνο.
- Ψηφιακές θεραπείες (DTx) για την επιλόχεια κατάθλιψη, βασισμένες σε γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία.
Η άνοδος της τηλεϊατρικής μετά την πανδημία επιτάχυνε την αποδοχή τέτοιων λύσεων, καθιστώντας τις γυναίκες πιο ενεργές διαχειρίστριες της υγείας τους.
Το σημαντικότερο όμως στοιχείο είναι ότι πολλές από αυτές τις εταιρείες ιδρύονται και διοικούνται από γυναίκες. Η βιωματική γνώση μετατρέπεται σε τεχνολογία με ανθρωποκεντρικό σχεδιασμό — χωρίς στίγμα, χωρίς ντροπή, χωρίς αποκλεισμούς.
Συμπερίληψη σημαίνει και ασφάλεια
Δεν μπορούμε να μιλάμε για ενδυνάμωση χωρίς να μιλάμε για προστασία δεδομένων. Σε χώρες όπου τα αναπαραγωγικά δικαιώματα αμφισβητούνται, η διαρροή δεδομένων από εφαρμογές περιόδου μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Ο οργανισμός Privacy International έχει προειδοποιήσει για την ανάγκη αυστηρότερων πλαισίων κρυπτογράφησης.
Η συμπερίληψη στον ψηφιακό κόσμο σημαίνει ότι οι πλατφόρμες σχεδιάζονται με γνώμονα την ιδιωτικότητα, την προσβασιμότητα και τη διαθεματικότητα — λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο το φύλο, αλλά και παράγοντες όπως η γεωγραφία, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση και η ταυτότητα φύλου.
Πέρα από τον όρο, προς μια κουλτούρα ισότητας
Ο ίδιος ο όρος “FemTech” δέχεται κριτική, καθώς ενδέχεται να υποδηλώνει ότι η γυναικεία υγεία αποτελεί «ειδική κατηγορία». Στην πραγματικότητα, πρόκειται για βασική διάσταση της παγκόσμιας υγείας που για χρόνια αγνοήθηκε.
Το FemTech μάς υπενθυμίζει κάτι ουσιαστικό: Η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη. Αντανακλά τις αξίες και τις προτεραιότητες όσων τη σχεδιάζουν.
Όταν περισσότερες γυναίκες, αλλά και άτομα από διαφορετικά υπόβαθρα, συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων, τότε η καινοτομία γίνεται πιο δίκαιη, πιο αντιπροσωπευτική και τελικά πιο ανθρώπινη.
Το FemTech δεν είναι απλώς μια αναπτυσσόμενη αγορά. Είναι ένα βήμα προς μια επιστήμη που χωρά όλες και όλους.
