Γράφει η Άννα Κωνσταντινίδη Απέργη, Special Advisor – Diversity Charter Greece
Οι ονομαζόμενες «θεραπείες μεταστροφής" ή «θεραπείες αλλαγής σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου", αποτελούν άκρως κακοποιητικές πρακτικές που επιχειρούν να παρουσιάσουν τη διαφορετικότητα ως παθολογία, ως ασθένεια και την ταυτοτική υπόσταση των ΛΟΑΤΚΙ+ προσώπων ως κάτι που χρήζει «διόρθωσης". Πρόκειται για μια αντίληψη βαθιά αντιεπιστημονική, η οποία έχει απορριφθεί και καταδικαστεί τόσο από την ψυχιατρική/ψυχολογική και ιατρική κοινότητα διεθνώς, όσο και από διεθνείς οργανισμούς.
Στην ελληνική έννομη τάξη, η προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της προσωπικότητας και της ελεύθερης ανάπτυξης της ταυτότητας κάθε ατόμου, κατοχυρώνεται τόσο μέσα από το Σύνταγμα μας, όσο και από το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υπό το πρίσμα αυτό, οι εγκληματικές αυτές πρακτικές «μεταστροφής", συνιστούν μορφές ψυχολογικής και σωματικής κακοποίησης, στιγματισμού και βίας.
Στη χώρα μας οι κακοποιητικές αυτές πρακτικές, απαγορεύτηκαν νομικά μέσα από τον Ν.4958/2022. Η νομοθετική αυτή παρέμβαση αποτέλεσε από την μία ένα ουσιαστικό βήμα, ωστόσο η συζήτηση για την πλήρη και καθολική απαγόρευση των πρακτικών αυτών παραμένει ανοιχτή, ιδίως σε ό,τι αφορά την προστασία των ενηλίκων προσώπων από πιέσεις, χειραγώγηση, προσηλυτισμό ή άλλες καταχρηστικές πρακτικές.
Ανάμεσα στις ελλείψεις του νόμου και στις περιοριστικές προϋποθέσεις που θέτει, είναι ότι απαγορεύει τη διενέργεια αυτών των πρακτικών μόνο σε ευάλωτα πρόσωπα (ανήλικα ή ενήλικα που τελούν σε δικαστική συμπαράσταση υπό την έννοια του Αστικού Κώδικα), απαγορεύει τις πρακτικές «μεταστροφής" μόνο σε επαγγελματίες που τις εφαρμόζουν και μόνο έναντι οικονομικού ανταλλάγματος, και κυρίως ότι ο οποιοσδήποτε που εφαρμόζει αυτές τις πρακτικές σε ενήλικα πρόσωπα, θα πρέπει πρώτα να έχει εξασφαλίσει τη ρητή τους συναίνεση.
Διαβάστε επίσης: 6 Μαρτίου – Ημέρα κατά του Ενδοσχολικού Εκφοβισμού και της Ενδοσχολικής Βίας
Δεν υπάρχει κανένα αξιόπιστο –επιστημονικό ή άλλο– τεκμήριο που να δεικνύει ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός ή η έκφραση ή η ταυτότητα φύλου ενός προσώπου μπορεί να μεταστραφεί, ενώ αντιθέτως ιατρικοί οργανισμοί προειδοποιούν ότι αυτές οι πρακτικές των «θεραπειών μεταστροφής" είναι βλαπτικές για τη ψυχική υγεία των ΛΟΑΤΚΙ+ προσώπων.
Η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία (APA) έχει εκφράσει την αντίθεσή της στις ψυχιατρικές θεραπείες «που βασίζονται στην υπόθεση ότι η ομοφυλοφιλία ή η τρανς κατάσταση θεωρούνται ψυχικές ασθένειες ή βασίζονται στην υπόθεση ότι ένα πρόσωπο μπορεί να μεταβάλει τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου του". Επιπλέον περιγράφει τις πρακτικές αυτές ως ανήθικη πράξη.
Επίσης, ο Ειδικός Εμπειρογνώμονας των Ηνωμένων Εθνών σε θέματα Σεξουαλικού Προσανατολισμού και Ταυτότητας Φύλου, Victor Madrigal-Borloz, μέσα από αναφορά του προς τον ΟΗΕ, κάλεσε για παγκόσμια απαγόρευση (δίχως καμία εξαίρεση όπως συμβαίνει εν προκειμένω) αυτών των επικίνδυνων και βαθιά βλαπτικών πρακτικών.
Ομοίως, τον Μάρτιο του 2018 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε Ψήφισμα σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ΕΕ, με το οποίο καλωσορίζει τις πρωτοβουλίες των κρατών μελών για την απαγόρευση των «θεραπειών μεταστροφής" των ΛΟΑΤΚΙ+ προσώπων, καλώντας όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να υιοθετήσουν παρόμοια μέτρα. Προς την ίδια κατεύθυνση, το 2020, 60 μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζήτησαν με επιστολή τους από τις Επιτρόπους Δικαιοσύνης, Věra Jourová, Ισότητας, Helena Dalli και Υγείας, Στέλλα Κυριακίδου να λάβουν μέτρα για να τερματίσουν αυτήν την πρακτική στην ΕΕ.
Επιπλέον, στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ+, στο συγκεκριμένο κεφάλαιο για τις «θεραπείες μεταστροφής", προτείνεται η καθολική απαγόρευση αυτών των πρακτικών, καθώς και η τροποποίηση του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας ώστε να συμπεριλαμβάνει ρητώς και την έκφραση, ταυτότητα και χαρακτηριστικά φύλου.
Η νομοθεσία θα πρέπει να τροποποιηθεί και να βελτιωθούν τα συγκεκριμένα άρθρα της, έτσι ώστε να υπάρξουν οριζόντια μέτρα απαγόρευσης των βασανιστικών αυτών πρακτικών υπό οποιαδήποτε μορφή μπορεί να έχουν.
